en ru
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΪΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ ( Ἰωαν. θ΄1-38)
9 ΙΟΥΝΙΟΥ 2024



Τὸ θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ μᾶς διηγήθηκε σήμερα, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης. Τὸ ἀνάγνωσμα περιελάμβανε ἕνα ὁλόκληρο κεφάλαιο ἀπ’ τὸ τέταρτο Εὐαγγέλιο. Ὁ συγγραφέας ἐπιλέγει νὰ διηγηθεῖ ἑλάχιστα θαύματα τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ αὐτὰ τὰ θαύματα  προκαλοῦν στὴν συνέχεια διαλόγους μεταξὺ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων. Στὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τὸ θαῦμα περιγράφεται μέσα σὲ λίγους στίχους καὶ στὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς περικοπῆς ἐκτίθεται ὁ διάλογος μεταξὺ τοῦ πρώην τυφλοῦ καὶ τῶν φαρισαίων.

 Ὅλοι οἱ παρόντες μέχρι ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἔβλεπαν τὸν τυφλὸ νὰ ζητιανεύει, ὅλοι γνώριζαν ὅτι ἦταν τυφλὸς ἀπὸ τὴν γέννησή του. Ἐπειδὴ ἀπ’ τὶς κόγχες τοῦ προσώπου του ἔλειπαν ἐντελῶς τὰ μάτια, ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς κατεσκεύασε μὲ πηλὸ καινούρια μάτια καὶ τὰ τοποθέτησε στὴν σωστή τους θέση στὸ πρόσωπο. Ἔδωσε στὴν συνέχεια ἐντολὴ στὸν τυφλὸ νὰ πλύνει τὸ πρόσωπό του στὴν δεξαμενὴ τοῦ Σιλωάμ, ὥστε νὰ θεραπευθεῖ. Οἱ λεπτομέρειες αὐτὲς τοῦ συγκεκριμένου θαύματος ἀποδεικνύουν ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ δημιουργὸς τοῦ κόσμου καὶ τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν ρώτησαν τὸν πρώην τυφλὸ τί εἶχε μεσολαβήσει καὶ τώρα ἔβλεπε κανονικά, ἐκεῖνος μὲ ἁπλότητα καὶ σαφήνεια περιέγραψε μὲ συντομία πῶς πραγματοποιήθηκε αὐτό. Ὁ πρώην τυφλὸς δὲν γνώριζε τὸν πρωταγωνιστὴ τοῦ θαύματος, εἶχε ἁπλῶς πληροφορηθεῖ γιὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστό. Φαίνεται ὅτι στὴν σκηνὴ τοῦ θαύματος συναντοῦσε γιὰ πρώτη φορά του τὸν Χριστό. Ἐξακολουθοῦσε ὅμως καὶ μετὰ τὴν θεραπεία νὰ μὴν Τὸν ἔχει δεῖ μὲ τὰ σωματικά του μάτια. Εἶχε ἀκούσει τὴν φωνὴ τοῦ Χριστοῦ, ὅταν τὸν ἔστειλε στὴν δεξαμενὴ τοῦ Σιλωάμ, εἶχε ἀρχίσει νὰ βλέπει μὲ τὰ σωματικὰ μάτια, ἀλλὰ μέχρι στιγμῆς μὲ αὐτὰ τὰ μάτια δὲν εἶχε (ἀνα)γνωρίσει τὸν Χριστό.

Τὸ θαῦμα ἦταν προφανὲς καὶ ἀναμφισβήτητο. Ὁλοι γνώριζαν τὸν πρώην τυφλό.  Ἐπειδὴ ἡ τύφλωσή του ἦταν «ἐκ γενετῆς», δὲν ἦταν δυνατὴ ἡ θεραπεία μὲ τὰ ἐπιστημονικά ἰατρικὰ μέσα. Ἐὰν ὅμως παραδέχονταν τὸ θαῦμα, θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ πιστεύσουν στὸν Χριστό, στὴν διδασκαλία Του καὶ κυρίως τὴν Θεότητά Του. Ἄλλωστε, γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει προηγηθεῖ στὸ 7ο κεφάλαιο τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου ἔντονη ἀντιπαράθεση μεταξὺ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἰουδαίων. Ὁ ταπεινὸς κατὰ τὰ ἄλλα Ἰησοῦς Χριστὸς διεκήρυσσε ὅτι εἶναι ὁ κατὰ φύσιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, οἱ Ἰου-δαῖοι Τὸν κατηγοροῦσαν ὅτι βλασφημεῖ, Ἐκεῖνος ὅμως δὲν ὑποχωροῦσε ἀπ’ τὴν δήλωση αὐτή, ἀπ’ τὴν αὐτοσυνειδησία τῆς Θεότητός Του, ἡ ὁποία ἄλλωστε στὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιο δηλώνεται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς.

Ἐάν οἱ ἄνθρωποι δὲν θέλουν νὰ παραδεχθοῦν τὴν ἀλήθεια, τότε καταφεύγουν στὸ ψεῦδος. Ἡ ἀλήθεια εἶναι συνήθως ἁπλὴ καὶ σαφής, ἀλλὰ τὸ ψεῦδος εἶναι σύνθετο καὶ περίπλοκο. Στὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα αὐτὸ ἀποδεικνύεται πολὺ καθαρά. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς οἱ φαρισαῖοι καὶ οἱ ἰουδαῖοι δὲν θέλουν νὰ παραδεχθοῦν ὅτι τὸ θαῦμα πραγματοποιήθηκε ἀπ’ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, μετέρχονται πλῆθος τεχνασμάτων. Τὸ ἐντυπωσιακὸ βεβαίως εἶναι ὅτι ὁ πρώην τυφλὸς καταρρίπτει καὶ κονιορτοποιεῖ ὅλα αὐτὰ τὰ σοφίσματα. Στὸν δόλο καὶ τὸ θράσος τῶν ἀντιπάλων τοῦ Χριστοῦ, ὁ πρώην τυφλὸς ἀντιπαραθέτει ἀνιδιοτελὲς θάρρος καὶ σταθερὴ γενναιότητα γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῆς ἀληθείας. Στὴν ἀρχή, ὅπως ἀκούσαμε, οἱ φαρισαῖοι καλοῦν τοὺς γονεῖς τοῦ θεραπευθέντος νὰ ἐπιβεβαιώσουν ἄν ὅντως αὐτὸς ἦταν ὁ πρώην τυφλὸς γιός τους ἤ ἄν ἔχουν κάποιον ἄλλο τώρα μπροστά τους. Οἱ γονεῖς ἐπιβεβαιώνουν ὅτι πραγματικὰ αὐτὸς εἶναι ο γιός τους, ἀρνοῦνται ὅμως νὰ ἀποδώσουν τὸ θαῦμα στὸν Ἰησοῦ Χριστό. Γνώριζαν τὶς ἐχθρικὲς διαθέσεις τῆς ἰουδαϊκῆς κοινῆς γνώμης ἀπέναντι στὸν Χριστὸ καὶ δὲν τολμοῦσαν νὰ ποῦν τὴν ἀλήθεια, ἐπειδὴ φοβοῦνταν ὅτι θὰ ἀποδοκιμάζονταν καὶ ἐκδιώκονταν ἀπ’ τὶς δημόσιες κοινωνικὲς καὶ θρησκευτικὲς ἐκδηλώσεις. Ὁ γιός τους ὅμως, ὁ πρώην τυφλός, ἐπιδεικνύει ἐντελῶς ἀντίθετη συμπεριφορὰ ἀπ’ τοὺς γονεῖς του. Ἐκεῖνοι εἶναι καιροσκόποι καὶ δειλοί, αὐτὸς εἶναι ἀσυμβίβαστος καὶ ἀτρόμητος. Στὴν συνέχεια οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Χριστοῦ θὰ ἐπικαλεσθοῦν ἄλλη δικαιολογία. Δὲν εἶναι δυνατόν, θὰ ποῦν, νὰ θαυματουργήσει ἕνας ἁμαρτωλός, ἕνας παραβάτης τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου. Ὁ πρώην τυφλός, χωρὶς νὰ γνωρίζει σὲ βάθος ποιός εἶναι ὁ Χριστός,  θὰ ἀπαντήσει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ εὐεργέτης του νὰ εἶναι ἁμαρτωλός. Ὁ Θεὸς πραγματοποιεῖ τὰ θαύματα, ἐπειδὴ εἰσακούει τὶς προσευχὲς τῶν ἁγίων ἀνθρώπων καὶ ὁπωσδήποτε δὲν ἱκανοποιεῖ τὰ αἰτήματα τῶν ἁμαρτωλῶν. Οἱ φαρισαῖοι θύμωσαν καὶ ἐξεδίωξαν τὸν πρώην τυφλὸ ἀπ’ τὴν συναγωγή, ἐπειδὴ εἶχε τὸ θάρρος νὰ τοὺς ἐλέγξει. Θὰ τὸν συναντήσει ὅμως ὁ Χριστός, αὐτὴν τὴν φορὰ θὰ Τὸν δεῖ μὲ τὰ σωματικά του μάτια ὁ πρώην τυφλὸς καὶ ὁ Χριστὸς θὰ ἀποκαλύψει σὲ αὐτὸν τὴν Θεότητά Του.

Στὴν ἀρχὴ τοῦ ἀναγνώσματος, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἕνας ἦταν τυφλὸς καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ἔβλεπαν. Στὸ τέλος ὅμως αὐτὸς ὁ τυφλός, ὄχι μόνο βρῆκε τὴν σωματικὴ ὅραση, ἀλλὰ κυρίως εἶδε μὲ τὰ μάτια τῆς ψυχῆς. Ἕνας τυφλὸς ἀνοίγει τὰ μάτια τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς, ἐκεῖνοι ὅμως ποὺ εἶχαν ἀνοιχτὰ τὰ σωματικὰ μάτια καὶ νομίζουν ὅτι ἔχουν ἐπαφὴ μὲ τὴν πραγματικότητα, ἀποδεικνύονται τυφλωμένοι ἀπ’ τὸν ἐγωϊσμὸ καὶ τὸν φανατισμό. Στὸν κόσμο μας τὶς περισσότερες φορὲς ἡ ἀλήθεια ἀποκρύβεται καὶ διαστρεβλώνεται, γιὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἄνομα συμφέροντα. Ἄς ἀντλήσουμε τὰ  ἀπαραίτητα διδάγματα ἀπ’ τὸ παράδειγμα τοῦ πρώην τυφλοῦ, ὥστε νὰ ἀντιπαραταχθοῦμε μὲ θάρρος ὑπερασπιζόμενοι τὴν ἀλήθεια.

 

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΪΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ ( Ἰωαν. ε΄1-15)
26 ΜΑΙΟΥ 2024



   Μέσα στὴν ἀναστάσιμη περίοδο, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, τὰ εὐαγγελικὰ ἀναγνώ-σματα τῆς θείας Λειτουργίας τῶν Κυριακῶν καὶ τῶν καθημερινῶν προέρχονται ἀπ’ τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιο. Περιλαμβάνει περισσότερους διαλόγους, μέσα στοὺς ὁποίους ὁ Χριστὸς ἀποκαλύπτει στοὺς συνομιλητές Του μεγάλες ἀλήθειες γιὰ τὰ μεγάλα πνευματικὰ ζητήματα. Ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης διηγεῖται ἐλάχιστα θαύματα, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ προκαλοῦν στὴν συνέχεια ἔντονους διαλόγους μεταξὺ τῶν παρόντων καὶ τοῦ Χριστοῦ. Ἕνα ἀπ’ αὐτὰ τὰ θαύματα εἶναι καὶ ἡ θεραπεία τοῦ παραλύτου τῆς Βηθεσδᾶ στὰ Ἱεροσόλυμα.

   Στοὺς ὕμνους τῆς σημερινῆς Κυριακῆς ὁ παράλυτος χαρακτηρίζεται ὡς «ἄταφος νεκρός», ζοῦσε δηλαδή, ἀλλὰ καλύτερα θὰ ἦταν νὰ εἶχε πεθάνει. Μὲ τὴν Ἀνάστασή Του ὁ Χριστὸς νίκησε τὸν θάνατο, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ μεγαλύτερος ἐχθρὸς τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων.  Στὴν ζωὴ ὅλων τῶν ἀνθρώπων ὁ θάνατος  εἶναι τὸ μόνο βέβαιο καὶ ἀναπόφευκτο γεγονός. Φοβόμαστε τὶς ἀρρώστειες, ἐπειδὴ αἰσθανόμαστε ὅτι πίσω ἀπ’ αὐτὲς κρύβεται ὁ θάνατος. Ὅλες τὶς χαρές μας στὴν ζωή, στὸ τέλος θὰ τὶς διαδεχθεῖ ὁ θάνατος. Ἑπομένως,  καὶ αὐτὲς εἶναι προσωρινὲς καὶ ὄχι μόνιμες. Γιὰ νὰ προστατεύσουμε τὸν ἑαυτό μας ἀπ’ τὸν θάνατο, γινόμαστε περισσότερο ἀτομιστὲς καὶ σκληροί. Ὁ χρόνος παρέρχεται, τὸ σῶμα μας φθείρεται, εἶναι βέβαιο ὅτι δὲν θὰ ἔχουμε δυνάμεις, δὲν γνωρίζουμε ἄν θὰ ἔχουμε ἀνθρώπους βοηθοὺς καὶ συμπαραστᾶτες, θὰ χρειασθοῦμε περίθαλψη. Ὁ φόβος τοῦ ἐπερχομένου βεβαίου θανάτου μας, ἀλλὰ καὶ ὅλα ὅσα ὁδηγοῦν σὲ αὐτὸν καὶ δυσκολεύουν τὴν ζωή μας, μᾶς προκαλοῦν μεγάλη ἀνασφάλεια. Θέλουμε νὰ εἴμαστε προετοιμασμένοι καὶ ἐξασφαλισμένοι, ἀλλὰ ὁ ἀγώνας αὐτὸς τῆς ἐπιβιώσεως αὐξάνει τὴν φιλαυτία μας καὶ μᾶς φέρνει σὲ ἀντιπαλότητα πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους.    

Ὁ παράλυτος τῆς Βηθεσδᾶ, ὅπως ἀκούσαμε, περίμενε νὰ θεραπευθεῖ γιὰ τριάντα ὀκτὼ χρόνια. Ἔβλεπε ἄλλους νὰ ἔρχονται μετὰ ἀπ’ αὐτόν, νὰ θεραπεύονται καὶ νὰ φεύγουν. Οἱ ἄλλοι εἶχαν ἀνθρώπους ποὺ τοὺς ἔριχναν μέσα στὸ νερὸ ἐκείνης τῆς δεξαμενῆς κάθε φορὰ ποὺ κατέβαινε ἀπ’ τὸν οὐρανὸ ἄγγελος καὶ τάραζε τὸ νερό, τὰ ὁποῖα ἐκείνη τὴν στιγμὴ ἀποκτοῦσε ἰαματικὲς ἰδιότητες. Ὁ παράλυτος δὲν εἶχε κάποιον νὰ τὸν βοηθήσει, δηλαδὴ νὰ τὸν σπρώξει καὶ νὰ πέσει πρῶτος μέσα στὸ νερό, ὥστε νὰ θεραπευθεῖ. Τὰ χρόνια ἔφευγαν καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔμενε ἐκεῖ ἀθεράπευτος, πληγωμένος ὄχι μόνο ἀπ’ τὴν ἀρρώστεια, ἀλλὰ περισσότερο ἀπ’ τὴν ἀδιαφορία καὶ τὴν ἐγκατάλειψη τῶν ἀνθρώπων. Τὸ κάθε θαῦμα εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ἄνθρωποι ὅμως δυστυχῶς συμπεριφέρονται ἰδιοτελῶς ἀκόμα καὶ μπροστὰ στὸ θαῦμα, ἀκόμα καὶ μπροστὰ στὸν Θεό. Ἡ φιλαυτία δείχνει τὸν βαθμὸ τῆς ἀλλοτριώσεως, δηλαδὴ τῆς ἀποξενώσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπ’ τὸν Θεὸ καὶ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Εἶναι ὁ κυριώτερος καρπὸς τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος, ἀλλὰ καὶ ἡ κυριώτερη αἰτία τῆς μεταδόσεως καὶ ἐπεκτάσεώς του. Ὁ ὑποδουλωμένος στὴν ἁμαρτία καὶ τὰ πάθη ἄνθρωπος ἐνεργεῖ μὲ βάση τὸ ἔνστικτο τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ τὴν ἀκόρεστη ἐπιθυμία γιὰ τὴν ἀτομικὴ ἀπόλαυση. Στὴν πατερικὴ γλώσσα ἕνας φαῦλος κύκλος μεταξὺ τῆς ἠδονῆς καὶ τῆς ὁδύνης χαρακτηρίζει τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τὴν πτώση στὴν ἁμαρτία. Ὁ παράλυτος, πρὶν ἔλθει τὸ θαῦμα, ἦταν ἕνα θύμα τῆς ἀδιαφορίας τῶν ἀνθρώπων. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως γιὰ τὴν ἀδιαφορία τῶν ἄλλων νὰ εὐθύνεται καὶ ὁ ἴδιος. Πολλὲς φορὲς αἰσθανόμαστε καὶ εἴμαστε θύματα τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ἐμεῖς ἀπ’ τὴν πλευρά μας μὲ τὸν ἴδιο τρόπο συμπεριφερόμαστε ἀπέναντι σὲ αὐτούς. Γιὰ νὰ μᾶς ἀπαλλάξει ἀπ’ ὅλα αὐτά, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἦλθε στὸν κόσμο ὁ Χριστός. Τὸν βιολογικὸ θάνατο καὶ τὸν φόβο τοῦ θανάτου, ἀπ’ τὴν φιλαυτία καὶ τὸν φαῦλο κύκλο τῆς «ἠδονῆς» καὶ τῆς «ὁδύνης». Μὲ τὸ εὐαγγελικὸ αὐτὸ ἀνάγνωσμα σήμερα ἡ Ἐκκλησία μᾶς ὑπενθυμίζει τὴν μεγάλη δωρεὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο. Μὲ τὸ βάπτισμα, τὸ ὁποῖο προτυπώνεται ἀπ’ αὐτὸ τὸ θαῦμα τοῦ παραλύτου τῆς Βηθεσδᾶ, εἰσερχόμαστε στὴν Ἐκκλησία. Γινόμαστε καὶ ἐμεῖς ἀποδέκτες αὐτῆς τῆς δωρεᾶς.

Μετὰ τὴν θεραπεία ὁ Χριστὸς συνάντησε τὸν παράλυτο στὸν Ναὸ τοῦ Σολο-μῶντος. Τὸν συμβούλευσε καὶ τὸν προειδοποίησε νὰ ἀποφεύγει τὴν ἁμαρτία στὴν ζωὴ του ἀπ’ ἐδῶ καὶ πέρα. Ἐάν σπαταλήσει τὴν  σωματικὴ ὑγεία μὲ καταχρήσεις, τότε δὲν ἔχει ἀξία αὺτὴ ἡ δωρεὰ τῆς ὑγείας. Τὸ σῶμα θεραπεύθηκε, ἀλλὰ ὁ σωματικὸς θάνατος ἀργὰ ἤ γρήγορα θὰ ἔλθει καὶ τὸ σῶμα πρόκειται νὰ διαλυθεῖ. Μεγαλύτερη σημασία ἔχει ἡ ὑγεία τῆς ψυχῆς. Τὸ αἰώνιο μέλλον τοῦ ἀνθρώπου ἐξαρτᾶται ἀπ’ τὴν κατάσταση τῆς ψυχῆς κατὰ τὴν ὥρα τοῦ θανάτου.  Μετὰ τὸ θαῦμα αὐτό, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἀρχίζει ἕνας διάλογος τοῦ Χριστοῦ μὲ τοὺς Ἰουδαίους, μέρος τοῦ ὁποίου διαβάζεται στὴν ἀκολουθία τῆς κηδείας. Ὁ Χριστὸς διαβεβαιώνει τοὺς συνομιλητές Του ὅτι ὅλοι οἱ νεκροὶ θὰ ἀναστηθοῦν κατὰ τὴν Δευτέρα Παρουσία, ἐπειδὴ κανεῖς καὶ τίποτα δὲν μπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ στὴν Παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ὅμως πιὸ σημαντικό, πρὶν πεθάνουμε βιολογικά, νὰ πιστεύσουμε στὸν λόγο Του καὶ νὰ μετανοήσουμε. Ἡ μελλοντικὴ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν σωμάτων εἶναι θέμα τοῦ Θεοῦ. Ἡ παροντικὴ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν ψυχῶν εἶναι καὶ δική μας ὑπόθεση. Ὅλοι θὰ ἀναστηθοῦμε. Ἄλλοι ὅμως θὰ καταδικασθοῦν στὴν αἰώνια Κόλαση καὶ ἄλλοι θὰ κερδίσουν τὴν εὐφροσύνη τοῦ Παραδείσου. Ἐμεῖς μὲ ποιούς θέλουμε νὰ εἴμαστε;

 

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΪΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ (Μαρκ. ιε΄43- ιστ΄8)
19 ΜΑΙΟΥ 2024



Ἡ σημερινὴ Κυριακή, ἀγαπητοὶ  ἀδελφοί, εἶναι ἡ τρίτη στὴν σειρὰ μέσα στὴν ἀναστάσιμη περίοδο. Ἡ τρίτη αὐτὴ Κυριακὴ ἔχει τὴν θέση τῶν μεθεορτίων τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα. Σὲ ὅλες τὶς μεγάλες ἑορτὲς μέσα στὸ ἔτος ἡ Ἐκκλησίας μας ἀφιερώνει τὴν πρώτη ἡμέρα μετὰ τὴν ἑορτὴ στοὺς πρωταγωνιστὲς τοῦ συγκεκριμένου γεγονότος. Στὴν ἑορτὴ τοῦ Πάσχα ἡ πρώτη Κυριακὴ ἀπετέλεσε τὴν ἔναρξη τῆς «διακαινησίμου» ἑβδομάδος. Ἡ δεύτερη Κυριακὴ ἦταν ἀφιερωμένη στὰ «ἐγκαίνια» τῆς Ἀναστάσεως καὶ τὴν ψηλάφηση τοῦ Θωμᾶ. Ἡ τρίτη Κυριακή, ἑπομένως, λαμβάνει τὴν θέση τῆς πρώτης μεθεορτίου ἡμέρας. Γι’αὐτὸ καὶ ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶναι ἀφιερωμένη στὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχαν ἐνεργὸ ἀνάμειξη στὰ γεγονότα τοῦ Πάθους καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δύο ἄνδρες, ὁ  «εὐσχήμων βουλευτής» Ἰωσὴφ καὶ ὁ νυκτερινὸς μαθητὴς τοῦ Κυρίου Νικόδημος. Καὶ ἀφ’ ἑτέρου κατονομάζονται τρεῖς γυναῖκες, ἡ Μαρία ἡ Μαγδαληνή, ἡ Μαρία τοῦ Ἰακώβου καὶ ἡ Σαλώμη, στὶς ὁποῖες θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ προστεθοῦν καὶ κάποιες ἄλλες γυναῖκες.

Αὐτὰ τὰ πρόσωπα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦνται καὶ τὰ δύο φύλα, διακρίνονται γιὰ δύο πράγματα. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἐπιδεικνύουν ἀσυνήθιστη τόλμη καὶ ἀνυπέρβλητο θάρρος στὴν κρίσιμη στιγμή.  Ἡ τόλμη καὶ τὸ θάρρος ἐκπηγάζουν ἀπ’ τὴν θερμὴ ἀγάπη τους πρὸς τὸν Διδάσκαλο Ἰησοῦ Χριστό. Οἱ δύο ἄνδρες Ἰωσὴφ καὶ Νικόδημος ἦσαν μέλη τοῦ ἰουδαϊκοῦ συνεδρίου, τὸ ὁποῖο εἶχε καταδικάσει ἐκείνη τὴν ἡμέρα (δηλαδὴ τὸ πρωΐ τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς) τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ σὲ θάνατο. Ἡ κοινὴ γνώμη τῆς ἰουδαϊκῆς κοινωνίας ἐκεῖνες τὶς ὧρες τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ἦταν σαφέστατα ἐχθρικὴ ἀπέναντι στὸν Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἦταν κρεμασμένος πάνω στὸν σταυρό. Καὶ προφανῶς διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο καὶ ὁ ὁποιοσδήποτε ἐκεῖνες τὶς ὧρες θὰ τολμοῦσε νὰ ἐκφράσει τὴν συμπάθειά του ἤ τὴν ὑποστήριξή του πρὸς τὸν ἐσταυρωμένο Διδάσκαλο. Κινδύνευε εἴτε νὰ στιγματισθεῖ εἴτε νὰ θανατωθεῖ. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ μαθητές Του κρύφθηκαν καὶ διασκορπίσθηκαν. Τὶς ὧρες ἐκεῖνες οἱ δύο ἄνδρες ἀγνόησαν ὅτι ἦσαν μέλη τοῦ ἰουδαϊκοῦ συνεδρίου καὶ ὑπερίσχυσε μέσα τους ἡ ἰδιότητα τοῦ μαθητῆ. Γιὰ τὸν Ἰωσὴφ ὁ εὐαγγελιστὴς γράφει σχετικῶς ὅτι «ἀνέμενε μὲ μεγάλη προσδοκία τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ». Οἱ ἄλλοι μαθητὲς ἦσαν φανεροὶ κατὰ τὸ προηγούμενο χρονικὸ διάστημα, ἀλλὰ ἐκείνη τὴν δύσκολη στιγμὴ ἐγκατέλειψαν τὸν Διδάσκαλο. Οἱ δύο αὐτοί, Ἰωσὴφ καὶ Νικόδημος, ἦσαν κρυφοὶ μαθητές, ἐπειδὴ ἡ πλειοψηφία τοῦ συνεδρίου εἶχε ἐχθρικὲς διαθέσεις πρὸς τὸν Ἰησοῦ Χριστό. Τὴν ὥρα αὐτὴ ὅμως μόνο αὐτοὶ βρέθηκαν νὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ ἐκφράσουν τὴν ἀγάπη τους πρὸς τὸν ἐσταυρωμένο Διδάσκαλο. Ὅταν ὅλοι οἱ ἄλλοι, ὄχι μόνο οἱ μαθητές, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀμέτρητοι εὐεργετηθέντες ἀπ’ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, Τὸν εἶχαν ἐγκαταλείψει «διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων». Τὶς ἀπογευματινὲς ὧρες τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ὁ Ἰωσὴφ ζήτησε ἀπ’ τὸν Πιλάτο τὴν ἄδεια νὰ ἀποκαθηλώσει ἀπ’ τὸν σταυρὸ τὸ νεκρὸ Σῶμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ στὴν συνέχεια, ὁ Ἰωσὴφ καὶ ὁ Νικόδημος ἐνεταφίασαν τὸ Σῶμα τοῦ Κυρίου μὲ συνοπτικὲς διαδικασίες στὸν ἀχρησιμοποίητο μέχρι τὴν στιγμὴ ἐκείνη τάφο.

Οἱ γυναῖκες μαθήτριες παρακολουθοῦσαν ἀπὸ κάποια ἀπόσταση ἀσφαλείας τὴν ἀποκαθήλωση καὶ τὸν ἐνταφιασμό. Ὁ χρόνος ὅμως ἦταν περιορισμένος καὶ ἔπρεπε ὅλα αὐτὰ νὰ ἔχουν ὁλοκληρωθεῖ πρὶν ἀπ’ τὴν δύση τοῦ ἠλίου. Ἐκεῖνο τὸ βράδυ σὲ ὅλα τὰ σπίτια τῶν Ἐβραίων θὰ ἐτελεῖτο τὸ πασχάλιο δεῖπνο ἐκείνου τοῦ ἔτους καὶ ἡ ἑπομένη ἡμέρα (τύχαινε νὰ εἶναι Σάββατο) ἦταν ἀργία καὶ δὲν ἐπιτρεπόταν ἡ κυκλοφορία στοὺς δρόμους. Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁ χρόνος τῆς Παρασκευῆς δὲν ἦταν ἐπαρκῆς γιὰ νὰ προσφέρουν στὸν Ἀγαπημένο τους Νεκρὸ τὶς καθιερωμένες τιμὲς καὶ ἐπειδὴ τὸ Σάββατο δὲν ἐπιτρεπόταν ἡ ὁποιαδήποτε δραστηριότητα ἔξω ἀπ’ τὰ σπίτια, γι’ αὐτὸ ἀποφάσισαν τὸ πρωΐ τῆς Κυριακῆς νὰ ξεκινήσουν γιὰ τὸν τάφο. Στὰ χέρια τους κρατοῦσαν μύρα, ἐπειδὴ ἤθελαν μὲ αὐτὰ νὰ συμπληρώσουν τὶς ἐπικήδειες τιμὲς πρὸς τὸν ἀγαπημένο τους Διδάσκαλο. Τίποτα δὲν στάθηκε ἱκανὸ νὰ τὶς ἐμποδίσει στὸν σχεδιασμό τους. Οὔτε ἡ περιρρέουσα ἀτμόσφαιρα οὔτε ἡ σκέψη ὅτι μὲ ἕνα μεγάλο λίθο εἶχε σφραγισθεῖ ἡ εἴσοδος τοῦ μνημείου οὔτε ἡ ἄλλη σκέψη ὅτι ἔξω ἀπ’ τὸ μνημεῖο ὑπῆρχε ἡ κουστωδία, δηλαδὴ ἡ ρωμαϊκὴ στρατιωτικὴ φρουρά. Ὅταν ὅμως ἔφθασαν, τὶς περίμενε ἡ ἔκπληξη. Βρῆκαν τὸν τάφο ἀνοικτὸ καὶ ἄδειο καὶ αὐτὲς πρῶτες ἄκουσαν ἀπ’ τὸ στόμα τοῦ ἀγγέλου τὸ μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως.

Ὅλα αὐτὰ τὰ πρόσωπα, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, συνετέλεσαν στὴν φανέρωση τῆς Ἀναστάσεως, ὄχι ἀσφαλῶς στὴν πραγματοποίησή της. Ἦταν κάτι ποὺ δὲν περίμεναν, ὅσο καὶ ἄν τοὺς εἶχε μιλήσει γι’ αὐτὴν ἀπὸ πρὶν ὁ Χριστός. Ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ εἶναι τέτοια, ὥστε οἱ ἀνθρώπινοι ὑπολογισμοὶ νὰ μὴν ἐπαληθεύονται καὶ τὰ ἀνθρώπινα ἀδιέξοδα νὰ ὑπερβαίνονται. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ χωρὶς νὰ γνωρίζουν τὴν Ἀνάσταση καὶ χωρὶς νὰ τὴν περιμένουν, ἐπέδειξαν καταπληκτικὴ τόλμη καὶ μοναδικὸ θάρρος, ἐπειδὴ ἡ καρδιά τους θερμαινόταν ἀπὸ ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστό. Δὲν φοβήθηκαν τὴν ἐχθρικὴ ἀτμόσφαιρα στὸ κοινωνικὸ περιβάλλον τους καὶ τὰ ὁποιαδήποτε ἐμπόδια ὀρθώνονταν μπροστά τους. Ἐμεῖς ζοῦμε μετὰ τὴν Ἀνάσταση. Ἔχουμε παρόμοια στάση σὲ ἀνάλογες περιστάσεις καὶ ἀφορμὲς ποὺ ἐμφανίζονται στὴν ζωή μας καὶ στὴν κοινωνία μας; 

 

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΪΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΣΧΑ ( Ἰωαν. κ΄19-31)
12 ΜΑΙΟΥ 2024



 Ἡ Ἐκκλησία μας κατὰ τὴν σημερινὴ Κυριακή, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἑορτάζει κατὰ πρῶτον «τὰ ἐγκαίνια τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ». Ἡ Ἀνάσταση συνέβη τὶς πρωϊνὲς ὧρες ἐκείνης τῆς πρώτης ἡμέρας μετὰ τὸ Σάββατο, ἡ ὁποία ἀργότερα ὀνομάσθηκε Κυριακή. Καὶ σήμερα εἶναι πάλι Κυριακή, ἡ πρώτη Κυριακὴ μετὰ τὸ Πάσχα αὐτοῦ τοῦ ἔτους, καθὼς  συμπληρώνονται  ἤδη ὀκτὼ ἡμέρες ἀπ’ τὴν ἑορτὴ τῆς Ἀναστάσεως. Ἑπομένως, ἡ σημερινὴ Κυριακὴ εἶναι ἡ πρώτη μέσα στὸ τρέχον λειτουργικὸ ἔτος κατὰ τὴν ὁποία ἀνανεώνεται καὶ ἐπαναλαμβάνεται ὁ ἑορτασμὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὴ ἡ ἐπανάληψη καὶ ἡ ἀνανέωση τῆς ἑορτῆς τῆς Ἀναστάσεως θὰ συνεχισθεῖ καὶ ὅλες τὶς ὑπόλοιπες Κυριακὲς τοῦ ἔτους μέχρι τὸ ἑπόμενο Πάσχα. Ἐκτὸς ὅμως ἀπ’ «τὰ ἐγκαίνια τῆς Ἀναστάσεως», κατὰ τὴν σημερινὴ Κυριακὴ ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει «τὴν ψηλάφησιν καὶ τὴν σωτήριον ὁμολογίαν τοῦ Ἀποστόλου Θωμᾶ».

Εἶναι γνωστὴ σὲ ὅλους ἡ ἱστορία μὲ τὸν Ἀπόστολο Θωμά, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε ἀπ’ τὴν πρώτη ἐμφάνιση τοῦ Ἀναστάντος Κυρίου στοὺς μαθητές Του, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνταν τοὺς σταυρωτὲς τοῦ Χριστοῦ καὶ παρέμεναν κλεισμένοι στὸ ὑπερῶο τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου. Ὁ Θωμάς, ἐπειδὴ ἐκεῖνο τὸ πρῶτο ἀπόγευμα μετὰ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἀπουσίαζε ἀπ’ τὸν χῶρο τῆς κοινῆς συναθροίσεως τῶν μαθητῶν, δὲν εἶχε τὴν ἐμπειρία τῆς παρουσίας τοῦ Ἀναστᾶντος Χριστοῦ. Δυσκολευόταν νὰ ἀποδεχθεῖ τὶς μαρτυρίες τῶν ἄλλων μαθητῶν ὅτι εἶδαν τὸν Κύριο, ὁ Ὁποῖος τοὺς βεβαίωσε ὅτι εἶχε πραγματικὰ ἀναστηθεῖ ἀπ’ τὸν τάφο. Ὁ Θωμὰς γιὰ μιὰ ὁλόκληρη ἑβδομάδα βασανιζόταν ἀπ’ τὶς ἀμφιβολίες του καὶ ζητοῦσε νὰ λάβει καὶ αὐτὸς μιὰ παρόμοια μὲ τοὺς ἄλλους ἐμπειρία, ὥστε νὰ πιστέψει. Ὁ Χριστὸς ἱκανοποίησε τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Θωμᾶ, ὅταν γιὰ δεύτερη φορὰ ἐμφανίσθηκε στοὺς συγκεντρωμένους μαθητὲς κατὰ τὴν ὀγδόη ἡμέρα μετὰ τὴν Ἀνάστασή Του. Μπροστὰ στοὺς ἄλλους δέκα μαθητὲς ὁ Χριστὸς κάλεσε τὸν Θωμὰ νὰ διακρίνει πάνω στὸ Σῶμα Του τὶς πληγὲς ἀπ’ τὰ τρυπήματα τῶν καρφιῶν κατὰ τὴν προηγηθεῖσα Σταύρωση. Τότε ὁ Θωμὰς πείσθηκε ὅτι ὁ Διδάσκαλός Του εἶχε ἀναστηθεῖ καὶ ἀναφώνησε τὴν διακήρυξη: «Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου».

Στὸν Θωμὰ ἔχει, ὡς γνωστόν, ἀποδοθεῖ ὁ χαρακτηρισμός «ἄπιστος». Ἀπ’ τὴν ἄλλη πλευρὰ ἡ Ἐκκλησία στοὺς ὕμνους τῆς σημερινῆς ἑορτῆς χαρακτηρίζει τὴν συμπεριφορὰ τοῦ Θωμᾶ ὡς «καλὴ ἀπιστία». Μία πρώτη παρατήρηση εἶναι ὅτι παρόμοιες μὲ τὸν Θωμὰ ἐπιφυλάξεις ἐξέφρασαν καὶ οἱ ὑπόλοιποι δέκα μαθητὲς στὴν πρώτη ἐμφάνιση τοῦ Ἀναστᾶντος, καθὼς νόμιζαν ὅτι βλέπουν ἕνα φάντασμα.  Καὶ εἶναι δικαιολογημένη αὐτὴ ἡ ἀντίδραση, ἐπειδὴ τὸ γεγονὸς ἦταν ὄχι ἁπλῶς ἀσυνήθιστο, ἀλλὰ ἐντελῶς ἔξω ἀπ’ τοὺς φυσικοὺς νόμους. Κάθε ἡμέρα καὶ κάθε στιγμὴ ἀναρίθμητοι ἄνθρωποι πεθαίνουν καὶ κανεὶς ἀπ’ αὐτοὺς δὲν ἐπιστρέφει στὴν ζωή. Ὁ Θωμάς, ἑπομένως, ζητεῖ ἴση μεταχείριση μὲ τοὺς ἄλλους συμμαθητές Του. Ὅ,τι εἶδαν ἐκεῖνοι μὲ τὰ μάτια τους, τὸ ἴδιο ἀκριβῶς νὰ δεῖ καὶ αὐτός.

Ὁ Θωμὰς ἔχει εἰλικρινὴ διάθεση καὶ γνήσια ἀναζήτηση. Θέλει νὰ γνωρίσει τὴν ἀλήθεια τῶν πραγμάτων καὶ τῶν γεγονότων καὶ δὲν ἔχει προκαταλήψεις. Ὁ ἀπόστολος Θωμὰς διαφέρει ἐντελῶς ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους τῶν καιρῶν μας, οἱ ὁποῖοι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἔχουν θεοποιήσει τὴν ἐπιστήμη. Πολλοὶ ἄνθρωποι κατὰ τοὺς τελευταίους αἰῶνες ἰσχυρίζονται ὅτι ὑπάρχει μόνο ὅ,τι βλέπουν μὲ τὰ μάτια τους ἤ πιστεύουν ὅτι ἀλήθεια εἶναι μόνο ὅ,τι ἐξηγεῖται μὲ τὴν λογική τους. Τὴν Ἐκκλησία κατηγοροῦν συνήθως γιὰ δογματισμὸ καὶ φανατισμό, δὲν θέλουν νὰ καταλάβουν ὅμως ὅτι πολὺ περισσότερο ἡ δική τους ἀπιστία δὲν στηρίζεται πουθενά. Ἡ καθεμιὰ ἀπ’ τὶς ἐπιστῆμες προσπαθεῖ μὲ μεγάλες ἐπιφυλάξεις νὰ ἐπιβεβαιώσει τὴν μία ἤ τὴν ἂλλη θεωρία μόνο γιὰ τὸ ἰδιαίτερο ἀντικείμενό της, ἀλλὰ γιὰ τὰ μεγάλα πνευματικὰ ζητήματα κρίνει ὅτι δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα νὰ ἀποφανθεῖ.

Στὸν καιρό μας, ἐπίσης, ἄν ἡ πίστη δὲν ἀπορρίπτεται ἐντελῶς, ἀπὸ πολλοὺς ἀναγνωρίζεται μέχρις ἑνὸς σημείου ἡ χρησιμότητά της. Οἱ ἄνθρωποι ἐπιλέγουν κάποια σημεῖα ἀπ’ τὴν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας, μὲ τὰ ὁποῖα νομίζουν ὅτι  συμφωνοῦν, καὶ ἀπορρίπτουν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα. Οἱ περισσότεροι ἀπ’ τοὺς σημερινοὺς ἀνθρώπους ζητοῦν νὰ ἱκανοποιήσουν τὶς ἐπιθυμίες τους, ὄχι νὰ γνωρίσουν τὴν ἀλήθεια καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσουν στὴν ζωή τους. Ὁ ἀπόστολος Θωμὰς διαφέρει καὶ ἀπ’ τὴν νοοτροπία αὐτήν. Ὅταν ὁ Χριστὸς ἄρχισε τὸ τελευταῖο ταξίδι πρὸς τὰ Ἱεροσόλυμα γιὰ τὸ Πάθος Του, ὅλοι οἱ μαθητὲς εἶχαν διαισθανθεῖ τί ἀκριβῶς θὰ συνέβαινε ἐκεῖ. Τότε ὁ Θωμὰς ψιθύρισε στοὺς ὑπολοίπους: «Ἄς Τὸν ἀκολουθήσουμε καὶ ἐμεῖς, γιὰ νὰ πεθάνουμε μαζὶ μὲ Αὐτόν».  Αὐτὴν τὴν ἑτοιμότητα γιὰ θυσία καὶ κακοπάθεια ἐπέδειξε πολὺ περισσότερο μετὰ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν Πεντηκοστή, ὅταν κήρυξε τὸ Εὐαγγέλιο στὴν Ἰνδία καὶ εἶχε μαρτυρικὸ τέλος.

Εἰλικρίνεια καὶ γνησιότητα στὴν θεωρητικὴ ἀναζήτηση καὶ ἑτοιμότητα γιὰ θυσία σὲ πρακτικὸ ἐπίπεδο εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς «καλῆς ἀπιστίας» τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ. Μακάρι αὐτὰ τὰ χαρακτηριστικά, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, νὰ διακρίνουν καὶ τὴν δική μας σήμερα ὑπαρξιακὴ τοποθέτηση μπροστὰ στὸν Θεό.

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ Ε΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Μάρκ. ι΄32-45)
21 Απριλίου 2024



Λίγο πρὶν ἀπ’ τὴν σταυρική Του θυσία, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ὁ Κύριος ἀντιμετώ-πισε ἄλλη μία δυσάρεστη ἔκπληξη ἀπ’ τὴν πλευρὰ τῶν μαθητῶν Του. Δύο ἀπ’ αὐτούς, ὁ Ἰωάννης καὶ ὁ Ἰάκωβος, ἀδελφοὶ μεταξύ τους, μαζί μὲ τὴν μητέρα τους, πλησίασαν τὸν Κύριο καὶ ζήτησαν νὰ τοὺς δώσει ἐπίσημα ἀξιώματα. Ὅταν σὲ λίγο θὰ γινόταν βασιλιάς, ὅπως αὐτοὶ περίμεναν, θὰ ἤθελαν νὰ τοὺς βάλει νὰ κάθονται δίπλα Του, ὁ ἕνας ἀπ’ τὰ δεξιὰ καὶ ὁ ἄλλος ἀπ’ τὰ ἀριστερά. Ὁ Κύριος γιὰ ἄλλη μιὰ φορά, τρίτη στὴν σειρά, προλέγει τὸ ἐπικείμενο Πάθος Του, ἐκεῖνοι ὅμως δείχνουν ὅτι δὲν ἔχουν καταλάβει τίποτα ἀπ’ ὅσα τοὺς ἔλεγε. Οἱ ὑπόλοιποι μαθητὲς ἀγανάκτησαν μὲ τοὺς δύο αὐτοὺς συμμαθητές τους, ὄχι ἐπειδὴ διαφωνοῦσαν μὲ τὸ αἴτημα τῶν δύο, ἀλλὰ ἐπειδὴ μέσα τους καὶ αὐτοὶ  εἶχαν τὴν ἴδια ἐπιθυμία, ἀλλὰ δὲν τολμοῦσαν νὰ τὴν ἐκφράσουν μπροστὰ στὸν Διδάσκαλό τους. Ὁ Χριστὸς ἐπέπληξε τοὺς δύο μαθητές, ἀπεδοκίμασε τὴν συμπεριφορά τους, ἐπανέλαβε ὅτι ὁ δικός Του θρόνος δὲν θὰ ἦταν μία ἀναπαυτικὴ πολυθρόνα, ἀλλὰ ὁ σταυρός. Καὶ προειδοποίησε ὅτι καὶ ἀπ’ ὅλους τοὺς ἀληθινοὺς μαθητές Του στὸ προσεχὲς μέλλον θὰ τοὺς ζητηθεῖ νὰ ὑποβληθοῦν σὲ παρόμοιες θυσίες. Ὁ Χριστὸς ἐννοοῦσε ὅτι χωρὶς ἕνα τέτοιο μαρτύριο καὶ χωρὶς μία παρόμοια θυσία δὲν θὰ ἦταν δυνατὸ νὰ περιβληθοῦν τὴν οὐράνια δόξα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Ὑπογράμμισε ὅμως μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση ὅτι ἡ δική Του ἐξουσία εἶναι διαφορετικὴ ἀπ’ τὶς ἀνθρώπινες ἐξουσίες, ἐπειδὴ ὁ Ἴδιος ἦλθε στὸν κόσμο καὶ ἔφερε μία ἄλλη λογική, ἐντελῶς διαφορετικὴ ἀπ’ τὴν συνηθισμένη κοσμικὴ ἀντίληψη καὶ νοοτροπία.

Οἱ ἄνθρωποι συνήθως διψοῦν γιὰ ἐξουσία, προβολή, γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν ἐπιθυμιῶν τους καὶ ζηλεύουν ὅσους ἔχουν καὶ ἀπολαμβάνουν τὰ παραπάνω, ἀλλὰ καὶ πολλὲς φορὲς ἐπιζητοῦν νὰ ζήσουν εὐτυχισμένοι σὲ βάρος ὅμως τῶν ἄλλων. Νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὶς καταστάσεις καὶ νὰ ἀξιοποιήσουν τὶς εὐκαιρίες ποὺ θὰ παρουσιασθοῦν μπροστά τους, γιὰ νὰ κερδίσουν ὑλικὰ ἀγαθά, γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ ἀτομικό τους συμφέρον, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὸν ἐγωϊσμό τους. Γιὰ νὰ ἐπιτύχουν ὅμως ὅλα αὐτά, δὲν γίνεται νὰ μὴν ἀδικήσουν τοὺς ἄλλους μὲ πολλοὺς τρόπους.

Ὁ Χριστὸς ἔρχεται στὸν κόσμο καὶ ἐγκαινιάζει μία ἐντελῶς διαφορετικὴ νοο- τροπία. Εἶναι ὁ πραγματικὸς βασιλιὰς τοῦ  κόσμου, ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι καὶ Θεός. Ἡ ἐξουσία Του εἶναι αἰώνια καὶ δὲν κινδυνεύει ἀπὸ τίποτα καὶ ἀπὸ κανένα. Ἀντιθέτως, οἱ ἀνθρώπινες ἐξουσίες ἔρχονται καὶ παρέρχονται. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ μόνος πραγματικὸς ἐξουσιαστὴς τοῦ κόσμου εἶναι ὁ ἀθάνατος Θεὸς ποὺ ὅμως γίνεται ἄνθρωπος. Ὡς Θεάνθρωπος καὶ ὡς τελείως ἀναμάρτητος εἶναι ὁ μόνος ποὺ ἔχει τὴν ἐξουσία νὰ μὴν πεθάνει. Ὁ Βασιλιὰς αὐτὸς ὅμως ἐπιλέγει, ὄχι μόνο νὰ ἐνδυθεῖ τὴν μορφὴ τοῦ δούλου, ἀλλὰ καὶ νὰ πεθάνει γιὰ τοὺς ὑπηκόους Του χωρὶς νὰ εἶναι ἀναγκασμένος καὶ ὑποχρεωμένος νὰ κάνει κάτι τέτοιο. Ἄλλωστε,  σχεδὸν κανεῖς ἀπ’ τοὺς ἄλλους ἄρχοντες καὶ σχεδὸν κανεῖς ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους δὲν θυσιάζουν τοὺς ἑαυτούς τους καὶ τὰ συμφέ-ροντά τους γιὰ τοὺς ἄλλους.

Ὅσο καὶ νὰ φωνάζουν οἱ ἄνθρωποι ὅτι τὰ πράγματα στὴν ζωὴ δὲν βελτιώνο-νται, αὐτὰ θὰ χειροτερεύουν, ἐπειδὴ ὁ καθένας κατὰ βάθος σκέφτεται μόνο τὸν ἑαυτό του. Ἀντιθέτως, ὁ Χριστὸς ἐνεργεῖ ἐντελῶς ἀνατρεπτικὰ καὶ φέρνει τὴν μεγάλη ἀλλαγή. Γίνεται ὁ μεγαλύτερος, πιὸ σωστὰ ὁ μοναδικὸς εὐεργέτης τῆς ἀνθρωπότητας. Ὅπως ἤδη εἴπαμε, ἡ θυσία Του εἶναι ἐθελοντική, ἀλλὰ καὶ τὸ θῦμα εἶναι ὁ μοναδικὸς Θεάνθρωπος στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου. Γι’  αὐτὸ καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς θυσίας εἶναι ἡ σωτηρία καὶ ἡ λύτρωση τοῦ ἀνθρώπου ἀπ’ τὰ δεσμὰ τῆς ἁμαρτίας τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ θανάτου. Ἄν δὲν ὑπῆρχε ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ, θὰ ἔμεναν χωρὶς δικαίωση τὰ αἵματα τῶν μαρτύρων, οἱ ἰδρῶτες τῶν ἀσκητῶν καὶ ὅλοι οἱ εὐγενικοὶ ἀγῶνες γιὰ ἕνα καλύτερο κόσμο. Ὅλες αὐτὲς οἱ θυσίες καὶ ὅλες αὐτὲς οἱ στερήσεις θὰ γίνονταν ματαίως καὶ ἀσκόπως. Ἡ ἀδικία, τὸ ψεῦδος καὶ ἡ κακία θὰ εἶχαν τὸν πρῶτο καὶ τὸν τελευταῖο λόγο μέσα  στὸν κόσμο. Γι’ αὐτὸ δὲν ὑπάρχει ἄλλη, μεγα-λύτερη ἀνατροπὴ στὰ ἀνθρώπινα δεδομένα ἀπ’ τὸν Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐπανάσταση στὸν κόσμο, μεγαλύτερη ἀπ’ τὴν Ἀνάσταση.

 Ἄν θέλουμε νὰ ἔχουμε καὶ ἐμεῖς τὸ μερίδιό μας σὲ αὐτὴν τὴν νέα πραγματικότητα, χρειάζεται νὰ ἐγκαταλείψουμε τὸν ἐγωϊστικὸ τρόπο ζωῆς καὶ τὴν κοσμικὴ νοοτροπία. Αὐτὸ ζήτησε ὁ Χριστὸς στὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα ἀπ’ τοὺς δύο μαθητές Του, ἀλλὰ καὶ ἀπ’ τοὺς λοιποὺς μαθητές Του, καθῶς καὶ ἀπὸ ἐμᾶς σήμερα. Νὰ εἶναι ἕτοιμοι γιὰ ἀγῶνες καὶ θυσίες, ἀκόμη καὶ γιὰ τὸν βιολογικὸ θάνατο, ἀφοῦ θέσουν ἄλλες προτεραιότητες καὶ στοχοθεσίες στὴν ζωή τους. Νὰ παύσουν νὰ θεωροῦν ὅτι ἔχουν πραγματικὴ ἀξία αὐτὰ ποὺ ὁ πολὺς κόσμος θεωρεῖ ὅτι εἶναι σημαντικά: τὸν πλοῦτο, τὴν ἡδονή, τὴν ἐξουσία πάνω στοὺς ἄλλους. Μὲ μία λέξη, τὴν καταραμένη φιλαυτία, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ αἰτία ὅλης τῆς κακοδαιμονίας σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο.

Σὲ ἕναν ὕμνο ἀπ’ τὴν ἑβδομάδα τῆς Τυρινῆς, στὴν ἀρχὴ αὐτῆς τῆς περιόδου, ἀκούσαμε: «Πρὶν ἀπ’ τὸν Σταυρό, μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Χριστὸς μᾶς χάρισε τὴν σωτηρία, ὅταν ἡ ἁμαρτία βασίλευε καὶ ἡ ἀσέβεια ἐπικρατοῦσε, θεωροῦνταν ὡς πρώτη ἀξία ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους ἡ σωματικὴ ἀπόλαυση καὶ ἐλάχιστοι ἄνθρωποι περιφρονοῦσαν τὶς σαρκικὲς ἡδονές. Ἀπὸ τότε ὅμως ποὺ πραγματοποιήθηκε τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, μὲ τὴν ἐπίγνωση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡ ἐξουσία τῶν δαιμόνων καταργήθηκε καὶ πάνω στὴν γῆ ἐφαρμόζεται ὁ ἐνάρετος τρόπος ζωῆς, ὅπως τὸν βλέπουμε στοὺς Ἀγγέλους. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀναγνωρίζεται ἡ ἀξία τῆς νηστείας, ἀκτινοβολεῖ ὁ ἀσκητικὸς τρόπος ζωῆς, ἡ προσευχὴ γίνεται εὐκολότερη. Ἀπόδειξη γιὰ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἡ παροῦσα περίοδος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ ὁποία χαρίσθηκε σὲ μᾶς ἀπ’ τὸν Σταυρωθέντα Χριστὸ γιὰ τὴν σωτηρία μας».

 Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, τελειώνει σὲ λίγες ἡμέρες, ἀλλὰ ὁ πνευματικὸς ἀγώνας τῆς χριστιανικῆς ζωῆς εἶναι ἰσόβιος.   Εἶθε ὅλες οἱ ἀρετές, ὄχι μόνο ἡ νηστεία καὶ ἡ ἐγκράτεια, νὰ εἶναι ἡ σταθερή μας ἐπιδίωξη σὲ ὅλη μας τὴν ζωή. Ἀμήν.     

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Μάρκ. β΄1-12)
14 Απριλίου 2024



Ὅσο πλησίαζε, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἡ ἡμέρα τῆς σταυρικῆς Του θυσίας, ὁ Χρι-στὸς προετοίμαζε τοὺς μαθητές Του γιὰ τὰ ἐπερχόμενα γεγονότα. Γιὰ δεύτερη φορὰ ἀκούσαμε σήμερα στὸ τέλος τοῦ ἀναγνώσματος τὴν προαναγγελία αὐτὴ γιὰ τὸ Πᾶθος πρὸς τοὺς μαθητές. Ἀλλὰ πρὶν ἀπ’ αὐτὴν ἀκούσαμε, πάλι ἀπ’ τὸ στόμα τοῦ Χριστοῦ, μία ἔμμεση προαναγγελία γιὰ τὸ ἴδιο πρᾶγμα.

 Ὅταν ὁλοκληρώθηκε ἡ σκηνὴ τῆς Μεταμορφώσεως πάνω στὸ ὄρος Θαβὼρ μπροστὰ στοὺς τρεῖς μαθητὲς καὶ στοὺς δύο ἁγίους ἀπ’ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὁ Χριστὸς διέταξε τοὺς τρεῖς μαθητὲς νὰ κατέβουν κάτω. Οἱ μαθητὲς εἶχαν ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμία νὰ παραμείνουν στὴν κορυφὴ τοῦ ὄρους, ἐπειδὴ θέλγονταν ἀπ’ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ προγεύονταν τὸν παράδεισο. Ὁ Χριστὸς ὅμως ἔκρινε ὅτι ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ κατεβοῦν κάτω.

Στὴν πεδιάδα λοιπὸν ἐπικρατοῦσε ἕνα σκηνικὸ ἐντελῶς διαφορετικὸ ἀπ’ τὴν γλυκύτητα τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Ἕνας πατέρας εἶχε φέρει τὸ παιδί του στοὺς ἐννέα μαθητές, σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἀνέβηκαν στὸ Θαβὼρ γιὰ τὴν Μεταμόρφωση, καὶ τοὺς παρακαλοῦσε νὰ ἀπαλλάξουν τὸ παιδί του ἀπ’ τὸ δαιμονικὸ πνεῦμα ποὺ τὸ βασάνιζε ἀπ’ τὴν μικρὴ παιδική του ἠλικία. Δυστυχῶς, οἱ μαθητὲς αὐτοί, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἀπουσίας τοῦ Χριστοῦ στὸ ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως, δὲν κατόρθωσαν νὰ φέρουν ἀποτέλεσμα καὶ τὸ δαιμόνιο ἐξακολουθοῦσε νὰ βασανίζει τὸ παιδί. Ὁ Χριστὸς ἐκείνη τὴν στιγμὴ ἐξέφρασε μιὰ ἔντονη δυσαρέσκεια καὶ ἀποδοκιμασία γιὰ ὅλη αὐτὴν τὴν κατάσταση. Πρὶν λοιπὸν ὁ Χριστὸς πραγματοποιήσει τὸ θαῦμα, ὅπως τοῦ ζήτησε ἐκεῖνος ὁ ταλαιπωρημένος πατέρας, εἶπε μὲ ἔντονο ὕφος τὰ παρακάτω λόγια: «Ὡ γενιὰ ἄπιστε καὶ διεστραμμένη! Μέχρι πότε θὰ σᾶς ἀνέχομαι; Μέχρι πότε θὰ βρίσκομαι ἀνάμεσά σας;»

Μὲ αὐτὰ τὰ λόγια ὁ Χριστὸς ἐκφράζει τὴν ἔντονη ἀποδοκιμασία Του γιὰ τὴν κυριαρχία τῶν δαιμονικῶν δυνάμεων πάνω στὸν κόσμο καὶ στὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων. Διαφορετικὸ ἦταν τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν κόσμο. Γιὰ τὴν ζωὴ προώριζε ὁ Θεὸς τὰ δημιουργήματά Του καὶ ὄχι γιὰ τὸν θάνατο. Τὴν αἰώνια ζωὴ καὶ τὴν ἄφθαρτη δόξα ἐπιθυμοῦσε νὰ τοὺς μεταδώσει, ὄχι τὴν καταστροφὴ καὶ τὸν θάνατο. Ἐνοχλεῖ τὸν Χριστὸ ὅτι στὸν κόσμο κυριαρχοῦν οἱ δαιμονικὲς δυνάμεις. Τὸ παιδὶ βασανιζόταν ἐκείνη τὴν στιγμὴ μὲ τὴν ἐπίδραση τοῦ πονηροῦ πνεύματος μπροστὰ στὰ μάτια ὅλων. Ὅλους κατελάμβανε ὁ φόβος ὅτι ἀνεξέλεγκτες ἀόρατες δυνάμεις ἀπεργάζονται τὴν καταστροφή. Οἱ δυνάμεις αὐτὲς φαίνονται νὰ εἶναι ἰσχυρὲς καὶ νὰ μὴν ἐμποδίζονται στὸ ἔργο τους. Ὁ δυστυχισμένος ἐκεῖνος πατέρας παρεκάλεσε τοὺς ἐννέα μαθητὲς νὰ ἀπελευθερώσουν τὸ παιδί του ἀπ’ τὴν καταδυνάστευση τῶν δαιμόνων, ἀλλὰ οἱ μαθητὲς αὐτοὶ δὲν ἔφεραν κανένα ἀποτέλεσμα. Λίγο ἀργότερα, ὅταν ρώτησαν τὸν Χριστὸ γιατί δὲν κατόρθωσαν νὰ ἐκδιώξουν τὸ δαιμόνιο, Ἐκεῖνος ἀπέδωσε τὴν ἀποτυχία τους στὴν ἀπιστία. Ἡ πίστη τους ἦταν ἐλαττωματικὴ καὶ γι’ αὐτὸ δὲν εἶχαν τὴν δύναμη νὰ νικήσουν τὴν δύναμη τοῦ ἐχθροῦ. Ἡ ἔλλειψη αὐτὴ τῆς πίστεως σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ ζωντανὴ σχέση μὲ τὸν Θεό. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ κενὸ ἀφήνει τὸν χῶρο ἐλεύθερο γιὰ νὰ δραστηριοποιεῖται ὁ ἐχθρός.

Ὁ Χριστὸς κρίνει ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ κατάσταση δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔχει σχεδιάσει καὶ αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμεῖ ὁ Θεὸς γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν κόσμο. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Θεὸς νὰ ἀφήσει τὰ πράγματα νὰ ἐξελίσσονται μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο. Ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο σημαίνει ὅτι ὁ Θεὸς ἀναλαμβάνει δράση γιὰ νὰ ἀντιστρέψει αὐτὴν τὴν κατάσταση. Καὶ αὐτὴ ἡ δράση κορυφώνεται στὴν Σταυρικὴ Θυσία. Γι’ αὐτὴν τὴν θυσία ὁ Χριστὸς μὲ πολλοὺς τρόπους προετοιμάζει τοὺς μαθητές Του. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ποὺ τοὺς ἔλεγε γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ περιλαμβάνονται καὶ τὰ λόγια αὐτά: «Τώρα (δηλαδὴ μὲ τὴν σταυρική Μου θυσία) γίνεται ἡ δίκη αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Καὶ τώρα ὁ κοσμοκράτορας αὐτοῦ τοῦ κόσμου θὰ νικηθεῖ καὶ θὰ χάσει τὴν δύναμή του». Ἡ Ἐκκλησία μας πιστεύει ὅτι μὲ τὴν Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ, σὲ συνδυασμὸ βεβαίως μὲ τὴν Ἀνάσταση, πραγματοποιήθηκε ἡ ἐκθρόνιση καὶ ἡ ἀποδυνάμωση τοῦ διαβόλου ἀπὸ τὸ βάθρο τῆς ἐξουσίας του πάνω στὸ ἀνθρώπινο γένος.

Ἴσως γιὰ μᾶς ἡ πρώτη ἐντύπωση ἀπ’ τὴν Σταύρωση τοῦ Χριστοῦ νὰ εἶναι ὅτι τὸ κακὸ θριάμβευσε. Καὶ ἀσφαλῶς δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερο ἔγκλημα στὴν ζωὴ τῆς ἀνθρωπότητας ἀπ’ τὸν θάνατο τοῦ Θεοῦ. Ἐκτὸς ἀπ’ αὐτό, ὁ θάνατος τοῦ Θεοῦ ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους ἀπέδειξε τὴν πλήρη ἀποτυχία τοῦ ἀνθρώπου σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο. Ὅσο καὶ ἄν ὑπερηφανεύεται ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὰ ὁποιαδήποτε κατορθώματά του, ἀπὸ ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς πλευρᾶς εἶναι χρεωκοπημένος. Ὁ κόσμος αὐτὸς ποὺ ἀπέρριψε τὸν Χριστό, εἶναι καθαρὴ ματαιοπονία νὰ περιμένει νὰ λυτρωθεῖ ἀπ’ τὰ πολλαπλὰ ἀδιέξοδά του μόνο μὲ τὶς δικές του δυνάμεις.

Ἡ ταπείνωση καὶ ἡ ὑπακοὴ τοῦ Χριστοῦ πάνω στὸν Σταυρὸ ἔρχονται σὲ ἀ-πόλυτη ἀντίθεση μὲ τὴν φιλαυτία καὶ τὴν ἀνυπακοὴ τοῦ Ἀδάμ. Ἡ σταυρικὴ θυσία τοῦ Χριστοῦ διόρθωσε τὰ ἀρνητικὰ ἀποτελέσματα ἐκείνης τῆς συμπεριφορᾶς. Γι’ αὐτὸ ὁ Χριστὸς μὲ τὸν Σταυρό Του θανάτωσε ἐκεῖνον ποὺ μᾶς εἶχε θανατώσει, δηλαδὴ μᾶς χάρισε τὴν ἀληθινὴ ζωή.

Ὅπως εἴδαμε σήμερα, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ὁ Χριστὸς ἔσπευσε νὰ κατεβεῖ ἀπ’ τὸ ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως, ἐπειδὴ ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ ὁλοκληρώσει τὸ ἔργο Του μὲ τὴν σταυρικὴ θυσία. Αὐτὴν τὴν ἀλήθεια μᾶς ὑπενθυμίζει ἡ Ἐκκλησία μας μὲ ἰδιαίτερη ἔμφαση κατὰ τὴν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἡ σωτηρία μας πηγάζει ἀπ’ τὸν Σταυρό. Ἄν ὅμως καὶ ἐμεῖς δὲν ἀγωνισθοῦμε «ἐν προσευχῇ καὶ νηστεία», δὲν θὰ μᾶς δοθεῖ.

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΡΤΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Μάρκ. β΄1-12)
31 Μαρτίου 2024



Ὁ Ἰησοὺς Χριστός, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, δίδασκε μέσα σὲ ἕνα σπίτι τῆς Καπερναούμ. Ὅλοι οἱ χῶροι τοῦ σπιτιοῦ καὶ τῆς αὐλῆς ἦταν κατειλημμένοι ἀπὸ κόσμο. Ὁ Χριστὸς συνήθιζε νὰ διδάσκει μὲ τὴν γνωστὴ αὐθεντία Του καὶ μὲ κάθε εὐκαιρία οἱ ἄνθρωποι προσελκύονταν στὴν ἀκρόαση τῶν κηρυγμάτων Του. Τὸ πλῆθος τῶν ἀνθρώπων ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἦταν μεγάλο. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁποιοσδήποτε ἄλλος ἦταν ἀδύνατο νὰ πλησιάσει στὸν χῶρο ἐκεῖνο. Ἕνας παράλυτος ἦταν ἀκινητοποιημένος πάνω σὲ ἕνα κρεβάτι καὶ τέσσερις φίλοι του ἤθελαν νὰ ὁδηγήσουν τὸν ἄρρωστο φίλο τους μπροστὰ στὸν Ἰησοῦ Χριστό. Οἱ ἀκροατὲς τοῦ κηρύγματος ἦταν προσηλωμένοι στοὺς λόγους τουῦ Κυρίου καὶ δὲν εἶχαν διάθεση νὰ ἀνοίξουν χῶρο, ὥστε τὸ κρεβάτι μὲ τὸν ἄρρωστο νὰ φθάσει μέχρι τὸ ἐσωτερικὸ τοῦ σπιτιοῦ, ἐκεῖ ὅπου βρισκόταν ὁ Χριστὸς καὶ δίδασκε.  Ἦσαν προφανῶς διψασμένοι γιὰ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκουγαν μὲ εὐχαρίστηση τὸ περιεχόμενο τῆς διδασκαλίας τοῦ Κυρίου. Ἀλλὰ τὴν ἴδια στιγμὴ δὲν ἔδειχναν προθυμία νὰ διευκολύνουν ἕνα συνάνθρωπό τους στὴν ἀνάγκη του. Ἡ συγκίνησή τους ἀπ’ τὸ περιεχόμενο τοῦ κηρύγματος, τὸ ὁποῖο ἔβγαινε ἀπ’ τὸ στόμα τοῦ Διδασκάλου Χριστοῦ, δὲν μεταφραζόταν σὲ κίνηση ἀγάπης καὶ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὸν πάσχοντα συνάνθρωπό τους. 

Ἡ στάση τοῦ Χριστοῦ, ὅταν τελικῶς ὁ παράλυτος ἔφθασε μπροστά Του, ἦταν ἀρκετὰ διαφορετική. Ἐκεῖνος διέκοψε τὸ κήρυγμά Του, ἐπειδὴ ἔκρινε ὅτι οἱ πέντε αὐτοὶ ἄνθρωποι ἦσαν ἀξιέπαινοι. Ὁ παράλυτος καὶ οἱ φίλοι του εἶχαν μέσα τους πίστη καὶ γι’ αὐτὸ ζητοῦσαν τὴν θεραπεία ἀπ’ τὴν ἀρρώστεια. Πίστευαν ὅτι ὁ Χριστὸς ἔχει τὴν δύναμη νὰ διώξει τὴν ἀσθένεια καὶ νὰ προσφέρει τὴν ὑγεία. Οἱ τέσσερις φίλοι τοῦ ἀρρώστου ἐξεδήλωσαν ἐμπράκτως, ἐκτὸς ἀπ’ τὴν πίστη τους πρὸς τὸν Χριστό, καὶ τὴν ἀγάπη τους πρὸς τὸν φίλο τους. Ἤθελαν νὰ φέρουν μπροστὰ στὸν Χριστὸ τὸν ἄρρωστο φίλο τους, ἀλλὰ ἔβλεπαν νὰ παρεμβάλλεται ἕνα ἐμπόδιο, τὸ ὁποῖο δὲν τοὺς ἄφηνε νὰ πραγματοποιήσουν ὅ,τι εἶχαν σχεδιάσει. Γιὰ νὰ παρακάμψουν τὸ ἐμπόδιο αὐτὸ προχώρησαν σὲ μία ἀσυνήθιστη κίνηση. Ἀνέβηκαν στὴν στέγη τοῦ σπιτιοῦ καὶ ἀφαίρεσαν ἕνα τμῆμα ἀπ’ αὐτήν. Μέσα ἀπ’ τὸ κενὸ ποὺ δημιουργήθηκε μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, κατέβασαν τὸ κρεβάτι μὲ τὸν ἄρρωστο φίλο τους μπροστὰ στὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἀγάπη πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ὅταν εἶναι πραγματική, γίνεται ἐφευ-ρετική. Δὲν ὑπολογίζει τὶς δυσκολίες καὶ παρακάμπτει τὰ ἐμπόδια. Καὶ στὸ τέλος κατορθώνει νὰ φέρει τὸ ἐπιθυμητὸ ἀποτέλεσμα, νὰ εὐεργετήσει τὸν ἀποδέκτη της.

Ἡ ἀνταπόκριση τοῦ Χριστοῦ στὸ αἴτημα τοῦ ἀρρώστου καὶ τῶν φίλων του γιὰ θεραπεία, προκάλεσε μεγάλη ἔκπληξη σὲ ὅλους. Ὅλοι οἱ παριστάμενοι περίμεναν νὰ ἀκούσουν ἀπ’ τὸ στόμα τοῦ Χριστοῦ τὴν ἐντολὴ νὰ ἐγερθεῖ ὁ ἄρρωστος ἀπ’ τὸ κρεβάτι τοῦ πόνου καὶ νὰ ἀρχίσει νὰ βαδίζει. Ὁ Χριστὸς ὅμως εἶπε κάτι διαφορετικὸ ἀπ’ αὐτὸ ποὺ ὅλοι περίμεναν νὰ ἀκούσουν. «Παιδί μου, σοῦ συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες σου».

Ὅλους τοὺς ἀνθρώπους μᾶς ταλαιπωροῦν οἱ ἀρρώστειες. Καὶ οἱ ἅγιοι δὲν ἀποτε-λοῦν ἐξαίρεση σὲ αὐτὸν τὸν κανόνα. Ὁ κάθε ἄρρωστος δὲν τιμωρεῖται κατ’ ἀνάγκην γιὰ κάποιες ἁμαρτίες του μὲ αὐτὴν ἤ τὴν ἄλλη ἀρρώστεια. Ὡστόσο, τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα εἶναι ἡ ρίζα ὅλων τῶν ἀρνητικῶν καταστάσεων στὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου. Γι’ αὐτὸ καὶ στὸν ἐρχόμενο κόσμο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχουν θέση καὶ πρόκειται νὰ καταργηθοῦν τόσο ἡ ἁμαρτία ὅσο καὶ ἡ ἀσθένεια.

Στὸ σημερινὸ θαῦμα ἦσαν παρόντες καὶ οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Χριστοῦ, οἱ φαρισαῖοι. Παρακολουθοῦσαν τὶς κινήσεις τοῦ Χριστοῦ, ἐπειδὴ ζητοῦσαν ἀφορμὴ γιὰ νὰ Τὸν κατηγορήσουν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Σήμερα ἐμεῖς παραξενευόμαστε, ἐπειδὴ ὁ Χριστὸς ἀναφέρεται στὴν ἁμαρτία, ἐνῶ ἔχει μπροστὰ του ἕναν ἄρρωστο. Τότε ὅμως, γιὰ τοὺς φαρισαίους, τὸ πρόβλημα ἦταν ἄλλο. Τοὺς ἀπασχολοῦσε τὸ ἐρώτημα ποιὸς ἔχει τὴν ἐξουσία νὰ συγχωρεῖ ἁμαρτίες. Μόνο ὁ Θεὸς ἔχει τέτοια ἐξουσία καὶ κανένας ἄλλος.

Ὅταν ὁ Χριστὸς ἔλεγε ὅτι συγχωρεῖ ἁμαρτίες, αὐτὸ σήμαινε ὅτι εἶναι Θεός. Ἀλλὰ  οἱ φαρισαῖοι δὲν ἦσαν διατεθειμένοι μὲ κανένα τρόπο νὰ ἀποδεχθοῦν κάτι τέτοιο. Γι’ αὐτὸ καὶ μέσα στὶς σκέψεις τους ὁ Χριστὸς εἶναι «βλάσφημος», ἐπειδὴ ἀρπάζει ἀπ’ τὸν Θεὸ μία ἐξουσία, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμη τους δὲν Τοῦ ἀνήκει. Ἀλλιῶς, ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν Θεότητά Του. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν θέλουν νὰ πιστεύσουν στὴν Θεότητα τοῦ Χριστοῦ, ἤδη μέσα τους σχεδιάζουν νὰ Τὸν σταυρώσουν. Αὐτὲς τὶς σκέψεις τους ὅμως τὶς διαβάζει ὁ Χριστός, ἐπειδὴ εἶναι καρδιογνώστης, καὶ εὐθὺς ἀμέσως τὶς ξεσκεπάζει μπροστὰ στὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ. Ὁ εὐαγγελιστὴς ὑπογραμμίζει ὅτι μόνο ἕνας Θεὸς ἔχει καὶ αὐτὴν τὴν ἐξουσία, δηλαδὴ νὰ γνωρίζει μέχρι καὶ τὶς ἐνδόμυχες σκέψεις τῶν ἀνθρώπων.

Τὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, μᾶς ὑπενθυμίζει τὴν ἐξουσία τοῦ Χριστοῦ. Ἐξουσία διδασκαλίας, θαυμάτων, ἀφέσεως ἁμαρτιῶν, παρακολουθήσεως μέχρι καὶ τῶν κρυμμένων σκέψεων τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἐξουσία αὐτὴ θὰ ἐκδηλωθεῖ  καὶ θὰ κορυφωθεῖ μὲ τὸ Πᾶθος Του, τὸ ὁποῖο προετοιμαζόμαστε νὰ ἑορτάσουμε στὸ τέλος αὐτῆς τῆς περιόδου. Ἀλλὰ γιὰ νὰ φθάσουμε στὴν ἑορτὴ τῆς Ἀναστάσεως, ἡ Ἐκκλησία μᾶς προσκαλεῖ, ἰδιαιτέρως αὺτὲς τὶς ἡμέρες, νὰ μισήσουμε τὴν ἁμαρτία καὶ νὰ ἀγωνισθοῦμε γιὰ τὴν ἀπαλλαγή μας ἀπ’ αὐτήν.

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΡΤΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ ( Ματθ. στ΄14-21)
17 Μαρτίου 2024



Τὴν παραμονὴ τῆς εἰσόδου μας στὴν Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἡ Ἐκκλησία μας ἐπέλεξε γιὰ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα ἕνα μικρὸ ἀπόσπασμα ἀπ’ τὴν ἐπὶ τοῦ Ὄρους Ὀμιλία τοῦ Κυρίου. Ἀνοίγεται μπροστὰ μας καὶ γιὰ φέτος ἡ προπαρασκευαστικὴ περίοδος γιὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Πάσχα. Στὴν διάρκεια αὐτῆς τῆς περιόδου περιορίζεται βεβαίως ἡ τροφοδοσία τοῦ σώματος, ἀλλὰ προσφέρεται ἄφθονη πνευματικὴ τροφή. Στοὺς ναούς μας κατὰ τὴν περίοδο αὐτὴ θὰ τελεσθοῦν περισσότερες ἱερές ἀκολουθίες, μεγαλύτερες σὲ διάρκεια καὶ μοναδικὲς σὲ περιεχόμενο.

Σαρακοστὴ βεβαίως σημαίνει νηστεία. Γιὰ σαράντα καὶ περισσότερες ἡμέρες μὲ τὴν θέλησή μας  θὰ στενοχωρήσουμε τὸ σῶμα μας, θὰ ἀρνηθοῦμε νὰ ἱκανοποιήσουμε μερικὲς ἐπιθυμίες, γιὰ νὰ ἐνδυναμώσουμε καὶ νὰ ὠφελήσουμε τὴν ψυχή μας. Ὡστόσο,
ἡ νηστεία μόνη της δὲν θὰ ἀποδώσει πνευματικοὺς  καρπούς, ἄν δὲν προσεχθοῦν καὶ κάποιες ἄλλες παράμετροι.

Πολλοὶ σημερινοὶ ἄνθρωποι διατυπώνουν ἀμφιβολίες καὶ ἐνστάσεις γιὰ τὴν ἀξία καὶ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς νηστείας. Καὶ ἄν θεωροῦνται χριστιανοί, ἐν τούτοις δὲν ἀκολουθοῦν τοὺς κανόνες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ἄν ἔχουν σωματικὴ ὑγεία καὶ πάλι ἀποφεύγουν τὴν ἐκκλησιαστικὴ νηστεία. Ἄν ὅμως τοὺς συμβουλεύσει ἕνας γιατρὸς ἤ καὶ μόνοι τους κρίνουν ὅτι χρειάζεται νὰ ἀδυνατίσουν, τότε μὲ προθυμία θὰ ἀκολουθήσουν μιὰ δίαιτα. Ὡστόσο, γιὰ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία εἶναι δεδομένο ὅτι ἡ νηστεία χρειάζεται. Ἡ ἀρετὴ αὐτὴ εἶναι μία μορφὴ ἐγκρατείας γιὰ τὸ σῶμα, ἀποβλέπει ὅμως στὴν ἐνίσχυση τῆς ψυχῆς. Ἐπιδιώκουμε κυρίως ἡ ψυχὴ νὰ ἐνδυναμωθεῖ, ὥστε νὰ μὴν ὑποδουλώνεται στὰ ἁμαρτωλὰ πάθη καὶ νὰ ἀντιστέκεται στὶς κακὲς ἐπιθυμίες. 

Αὐτὸ τὸ ὅπλο τῆς νηστείας θὰ χρησιμοποιήσουμε ἀπὸ αὔριο καὶ ἐμεῖς. Θὰ ἦταν ὅμως ἄδικο αὐτὸ τὸ ὅπλο νὰ χρησιμοποιηθεῖ μὲ λάθος τρόπο καὶ νὰ μᾶς βλάψει ἀντὶ νὰ μᾶς ὠφελήσει. Ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ μείνουμε στὴν ἐξωτερικὴ πλευρὰ τῆς νηστείας. Νὰ καυχηθοῦμε ὅτι νηστεύσαμε μὲ ἀκρίβεια ὅλες τὶς ἡμέρες, νὰ συγκρίνουμε τοὺς ἑαυτούς μας μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, εἴτε νήστευσαν εἴτε ὄχι, νὰ πιστεύσουμε ὅτι πετύχαμε ἕνα μεγάλο κατόρθωμα καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα μόνο τῶν δικῶν μας ἱκανοτήτων. Οἱ φαρισαῖοι ἐκείνης τῆς ἐποχῆς παραμελοῦσαν νὰ φροντίζουν στοιχειωδῶς τὴν ἐξωτερική τους ἐμφάνιση, παρουσιάζονταν λυπημένοι καὶ καχεκτικοί, γιὰ νὰ δείχνουν στοὺς ἀνθρώπους ὅτι νήστευαν. Τέτοια νηστεία ὅμως ἀπορρίπτεται, ἐπειδὴ δὲν καλλιεργεῖ τὴν ζωντανὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, ἀλλὰ καὶ ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο στὴν εἰδωλοποίηση τοῦ ἑαυτοῦ του.

Οἱ φαρισαῖοι νήστευαν καὶ ἔδειχναν λυπημένοι, ἤρεμοι καὶ συγκρατημένοι. Μέσα τους ὅμως κυριαρχοῦσε ὁ ἐγωϊσμός, ὁ θυμὸς καὶ ἡ μνησικακία. Ἄν κάποιος τοὺς ἐνοχλοῦσε σὲ κάτι, ἐκεῖνοι ἐξαγριώνονταν καὶ σχεδίαζαν νὰ τὸν ἐκδικηθοῦν. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Χριστὸς προβάλλει τὴν ἀνάγκη τῆς συγχωρήσεως. Ἐπειδὴ ὁ Θεὸς συγχωρεῖ τὸ πλῆθος τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τῶν πταισμάτων μας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐμεῖς νὰ μὴν συγχωροῦμε τὰ ὁπωσδήποτε πολὺ μικρότερα λάθη τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἀπέναντί μας.

Ἄν θέλουμε νὰ συγχωρήσει ὁ Θεὸς τὰ δικά μας ἁμαρτήματα, ἀπαραίτητη προϋ-πόθεση εἶναι νὰ συγχωρήσουμε ἐμεῖς τὰ λάθη τῶν ἄλλων ἀπέναντί μας. Ἄν δὲν συγχωρήσουμε, δὲν θὰ συγχωρηθοῦμε. Ὁπωσδήποτε, ἡ αὐστηρότερη νηστεία  ἀπ’ τὶς τροφὲς εἶναι πολὺ εὐκολότερη ἀπ’ τὸ νὰ συγχωρήσουμε τοὺς συναμαρτωλοὺς ἀδελφούς μας. Καὶ εἶναι τραγικὸ νὰ ἐπαναλαμβάνουμε δυστυχῶς μόνο μὲ τὰ χείλη μας «καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὁφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὁφειλέταις ἡμῶν», χωρὶς μέσα μας ἡ καρδιά μας νὰ συμφωνεῖ.

Χωρὶς ἀμφιβολία σὲ ὅλες τὶς παραπάνω περιπτώσεις περιφρονεῖται καὶ ἀδικεῖται ὁ ἱερὸς θεσμὸς τῆς νηστείας. Ποιός θὰ περίμενε ὅμως ὅτι ἀνάλογη ὑποτίμηση τῆς νηστείας γίνεται καὶ ἀπ’ τοὺς ὑποστηρικτές της; Ἐξακολουθοῦν νὰ νηστεύουν καὶ στὶς ἡμέρες μας λιγότεροι ἴσως ἀπὸ προηγούμενες ἐποχές. Καὶ πάλι ὅμως ἡ προσοχή τους ἐπικεντρώνεται στὴν ἐξωτερικὴ πλευρά. Ἐξαντλοῦν τὴν νηστεία σὲ μιὰ ἀπλὴ ἀλλαγὴ τοῦ διαιτολογίου. Νηστεία γι’ αὐτοὺς σημαίνει ὅτι γιὰ ὁρισμένο χρονικὸ διάστημα θὰ παρασκευάζουν νηστίσιμα φαγητά. Ἡ νηστεία τῆς Ἐκκλησίας ὅμως ἔχει ἕνα πολὺ βαθύτερο νόημα. Στὴν ζωή μας ἔχουμε διαπράξει μία ἀδικία. Στὸ κέντρο τῆς προσοχῆς μας ἔχουμε τοποθετήσει τὸν ἑαυτό μας. Ἀποκλειστική μας φροντίδα εἶναι νὰ δίνουμε ἠδονὴ στὶς αἰσθήσεις  μας, νὰ κερδίζουμε περισσότερα ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ νὰ διώχνουμε ἀπὸ μπροστά μας ὁποιοδήποτε ἐμπόδιο δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ἐκπληρώνουμε τὶς ὁποιεσδήποτε   ἐπιθυμίες μας. Καὶ ἀπέναντι σὲ αὐτὸν τὸν τρόπο ζωῆς δὲν εἶναι ἐφικτὸ νὰ τεθεῖ ἕνας φραγμός, ἕνα ὅριο. Εἶναι φανερὸ ὅτι ἔχουμε ἐντελῶς παραμελήσει τὸν ἐσωτερικό μας ἄνθρωπο, τὴν ψυχή μας, τὴν βαθύτερη δίψα μας γιὰ ἀληθινὴ ζωή, γιὰ ζωντανὴ σχέση μὲ τὸν ζώντα Θεό. Ὅταν μᾶς προτρέπει «μὴ θησαυρίζετε θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς»,  στὴν πραγματικότητα ζητεῖ νὰ ἐπανορθώσουμε τὴν ἀδικία ἀπέναντι στὸν ἑαυτό μας καὶ νὰ ἀλλάξουμε προσανατολισμὸ μέσα στὸν κόσμο. Εἴθε ἡ νηστεία καὶ αὐτῆς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς νὰ ἀνοίξει αὐτὸ τὸ παράθυρο  καὶ στὴν δική μας ζωή.

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΜΑΡΤΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ  (Λκ. ιε΄, 11-32)
3 Μαρτίου 2024



Γνωστὴ σὲ ὅλους μας, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἡ παραβολὴ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ, στὴν ὁποία ἀφιερώνεται ἡ δεύτερη Κυριακὴ τοῦ Τριωδίου. Γνωστὴ ὅμως μὲ τὸν παραπάνω τίτλο, «ἡ παραβολὴ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ». Εἶναι ὅμως ὁ ἄσωτος υἱὸς ὁ κεντρικὸς ἤ ὁ μοναδικὸς πρωταγωνιστὴς αὐτῆς τῆς παραβολῆς;

Σὲ αὐτὴν τὴν  παραβολὴ αὐτὴν ἕνας πατέρας ἐμφανίζεται νὰ μὴν ἔχει ἀπ’ τὴν ἀρχὴ τὸν ἔλεγχο τῆς καταστάσεως. Ζήτησε ὁ μικρότερος γιὸς νὰ φύγει ἀπ’ τὸ σπίτι καὶ ὁ πατέρας δὲν ἀντιτάχθηκε. Ὅσο καὶ νὰ μὴν συμφωνοῦσε μέσα του μὲ τὴν συμπεριφορὰ τοῦ παιδιοῦ του, ὄχι μόνο τοῦ ἔδωσε τὸ μερίδιο ἀπ’ τὴν περιουσία, ἀλλὰ καὶ δὲν προσπάθησε μὲ λογικὰ ἐπιχειρήματα νὰ τὸ συγκρατήσει στὸ σπίτι. Στὰ μάτια τοῦ κόσμου ἕνας τέτοιος πατέρας φαινόταν ὁπωσδήποτε ἀποτυχημένος. Ἐκεῖνος ὅμως σεβάσθηκε τὴν ἐλευθερία τῆς ἐπιλογῆς τοῦ παιδιοῦ του, τὸ ὁποῖο δὲν ἔπαυσε νὰ ἀγαπᾶ. Καὶ ὅσο ἦταν στὴν μακρινὴ χώρα, δὲν ἔπαυσε νὰ περιμένει τὴν ἐπιστροφή του. ΄Ἦλθε ὅμως ἡ ὥρα καὶ τὸ παιδὶ συνειδητοποίησε ὅτι ἔξω ἀπ’ τὸ σπίτι καὶ τὴν διακριτικὴ στοργὴ τοῦ πατέρα δὲν ὑπάρχει ζωὴ ἀληθινή. Ὁ πατέρας δὲν θέλησε νὰ ἐπιβάλει τίποτα τὴν στιγμὴ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ παιδιοῦ ἀπ’ τὸ σπίτι. Τὰ λόγια του δὲν θὰ εἶχαν κανένα ἀποτέλεσμα. Μίλησε ὅμως μέσα στὴν καρδιὰ τοῦ παιδιοῦ ἡ ἀνάμνηση τῆς ἀρχοντικῆς συμπεριφορᾶς τοῦ πατέρα καὶ τὰ βιώματα τῆς παιδικῆς ἠλικίας ἀπ’ τὴν ἀτμόσφαιρα μέσα στὸ σπίτι.

Καὶ στὴν ὥρα τῆς ἐπιστροφῆς πάλι αὐτὸς ὁ πατέρας ἀνοίγει τὴν ἀγκαλιά του, ἀσπάζεται μὲ τρυφερότητα τὸ παιδί του, δὲν καταλογίζει εὐθύνες, δὲν ζητεῖ ἀποζημίωση γιὰ τὴν κατάχρηση καὶ τὴν σπατάλη τῆς περιουσίας, δὲν ἀπαιτεῖ ἐκδίκηση γιὰ τὴν προσβολὴ τοῦ κύρους του στὰ μάτια τῆς κοινωνίας. Δὲν θέλει νὰ ἀκούσει τὴν παράκληση τοῦ ἀσώτου νὰ τὸν δεχθεῖ στὴν θέση τοῦ δούλου, ἀλλὰ ἀμέσως δίνει ἐντολὴ νὰ τοῦ φορέσουν τὴν πρώτη στολή, ἐπειδὴ τὸν ὑποδέχεται ὡς κανονικὸ παιδὶ του.

Ὅσο καὶ ἄν ἐνοχλήθηκε ὁ πατέρας ἀπ’ τὴν συμπεριφορὰ τοῦ παιδιοῦ, δὲν ἔπαυσε νὰ τὸ θεωρεῖ παιδί του.  Ὅσο καὶ ἄν ἀπομακρύνθηκε ὁ ἄσωτος ἀπ΄ τὸ σπίτι τοῦ πατέρα, δὲν ἔπαυσε νὰ αἰσθάνεται ποιός ἦταν ὁ πατέρας του. Ἐπειδὴ καὶ στοὺς δύο ὑπερίσχυσε αὐτὴ ἡ αἴσθηση σὲ ὅλο τὸ διάστημα τῆς δοκιμασίας τῶν σχέσεών τους, τελικῶς ἡ ἐπιστροφὴ πραγματοποιήθηκε. Τὸ πρῶτο μέρος τῆς παραβολῆς κορυφώνεται, ὅταν ὁ πατέρας διατάζει τοὺς ὑπηρέτες νὰ ἑτοιμάσουν πανηγυρικὴ συνεστίαση, μὲ τὴν πολὺ χαρακτηριστικὴ αἰτιολογία «ἐπειδὴ ὁ γιός μου νεκρὸς ἦταν καὶ ἀναστήθηκε, χαμένος ἦταν καὶ βρέθηκε». 

Στὸ σημεῖο αὐτὸ ἐμφανίζεται ὁ μεγαλύτερος ἀδελφὸς καὶ τὸ σκηνικὸ τῆς παραβολῆς ἀλλάζει. Ἦταν τὸ καλό, τὸ ὑπάκουο καὶ ἐργατικὸ παιδὶ τοῦ σπιτιοῦ. Ὅλη τὴν ἡμέρα ἐργαζόταν στὰ χωράφια καὶ τὸ βράδυ ἐπέστρεφε στὸ σπίτι. Ἐκεῖνο τὸ ἀπόγευμα ἀπ’ τὰ παράθυρα τοῦ σπιτιοῦ ἔβγαιναν ἤχοι τραγουδιῶν, ἐπειδὴ γιόρταζαν τὴν ἐπιστροφὴ τοῦ ἀδελφοῦ του. Ὅταν πληροφορήθηκε τί ἀκριβῶς συνέβαινε, θύμωσε, αἰσθάνθηκε πληγωμένος καὶ ἀδικημένος. Καὶ γι’ αὐτὸ ἀρνήθηκε νὰ εἰσέλθει στὸ σπίτι καὶ νὰ συμμετάσχει στὴν γιορτή.

Ὁ πατέρας τότε βγῆκε ἔξω καὶ τὸν παρακαλοῦσε νὰ ἀλλάξει συμπεριφορά. Ὁ διάλογος μεταξὺ τοῦ πατέρα καὶ τοῦ πρεσβυτέρου υἱοῦ εἶναι ἀποκαλυπτικός. Ὁ μεγαλύτερος γιὸς ἐκφράζει τὰ παράπονά του πρὸς τὸν πατέρα. Θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του ἀδικημένο, ἐπειδὴ δὲν ἀπομακρύνθηκε ἀπ’ τὸ σπίτι καὶ ἐργαζόταν σκληρὰ χωρὶς ὁ πατέρας νὰ ἔχει ἐκτιμήσει τὴν προσφορά του ὅσο ἔπρεπε. «Τόσα χρόνια σοῦ δουλεύω καὶ ἕνα κατσικάκι δὲν μοῦ ἔδωσες, γιὰ νὰ διασκεδάσω μὲ τοὺς φίλους μου»,  εἶπε στὸν πατέρα. Καὶ προσέθεσε: «Γιατί ὑποδέχθηκες ξανὰ στὸ σπίτι τὸν γιό σου; Ἀξίζουν σὲ αὐτὸν  τέτοιες τιμὲς καὶ τέτοιες γιορτές; Δὲν σπατάλησε τὴν περιουσία σου σὲ ἀσωτίες καὶ ἁμαρτίες;» Μὲ τὴν ἀνθρώπινη λογικὴ εἶχε ἀπόλυτο δίκαιο σὲ ὅσα ἔλεγε, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασία. Τὸ πρόβλημα εἶναι ὅτι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἔβλεπε τὰ πράγματα διαφορετικὰ ἀπ’ τὸν πατέρα.

Ὁ μεγαλύτερος γιὸς  αἰσθανόταν ὅτι εἶναι ὑπάλληλος καὶ ὄχι γιός. Γι’ αὐτὸ καὶ νομίζει ὅτι ἀπευθύνεται στὸν ἐργοδότη καὶ ὄχι στὸν πατέρα του. Ἀπεγνωσμένα ἐκεῖνος προσπαθεῖ νὰ τὸν συνεφέρει: «Παιδί μου», τοῦ λέει, «πῶς σκέφτεσαι ἔτσι;» Ὅλα τὰ δικά μου, δὲν εἶναι καὶ δικά σου;» Καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ λησμόνησε ὅτι εἶναι γιός, ἔπαυσε νὰ αἰσθάνεται ὅτι εἶναι ἀδελφός. Καὶ πάλι ὁ πατέρας ἀγωνίζεται νὰ τὸν συνετίσει: «Παιδί μου, δὲν εἶναι ὁ γιός μου, ἀλλὰ ὁ ἀδελφός σου. Πρέπει νὰ χαροῦμε καὶ νὰ γιορτάσουμε, ἐπειδὴ ὁ ἀδελφός σου νεκρὸς ἦταν καὶ ἀναστήθηκε, χαμένος ἦταν καὶ βρέθηκε.» Ἡ παραβολὴ τελειώνει, ἀλλὰ δὲν μᾶς πληροφορεῖ ἄν ὁ μεγαλύτερος γιὸς ἔμεινε ὁριστικὰ ἔξω ἀπ’ τὴν χαρὰ τῆς γιορτῆς ἤ ἄν τελικὰ εἰσῆλθε. Γιὰ τὸν πατέρα αὐτὸς ὁ δῆθεν ἀφοσιωμένος καὶ ἐνάρετος ἦταν στὴν πραγματικότητα τὸ μεγαλύτερο πρόβλημα. Δὲν ἔφυγε ποτὲ ἀπ’ τὸ σπίτι, ἀλλὰ οὐσιαστικὰ δὲν ἦταν μέσα. Καὶ αὐτὸς χρειαζόταν νὰ μετανοήσει, ἴσως κινδύνευε περισσότερο ἀπ’ τὸν ἄλλο νὰ μείνει ὁριστικὰ ἔξω ἀπ’ τὸ σπίτι.

Ὁ πατέρας αὐτός, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, εἶναι ὁ Θεός. Σὲ αὐτὴν τὴν παραβολὴ Αὐτὸν κυρίως θαυμάσαμε. Θὰ εἶναι μεγάλη ὅμως ἡ καταδίκη μας ἄν δὲν ἔχουμε συνειδητοποιήσει ποιός ἀκριβῶς εἶναι καὶ Τὸν στενοχωροῦμε.

π. Ν.Η.


 pdf


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ
ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ & ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2024
ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΖ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ  (Μτθ ιε,΄21-28)
18 Φεβρουαρίου 2024



Ὁ εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος μᾶς διηγήθηκε σήμερα, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, τὴν μία καὶ μοναδικὴ περίπτωση κατὰ τὴν ὁποία ὁ Χριστὸς στὸ διάστημα τῶν τριῶν ἐτῶν τῆς δημοσίας δράσεώς Του  ἐξῆλθε τῶν ὁρίων τῆς πατρίδος Του καὶ βρέθηκε στὴν περιοχὴ τοῦ νοτίου Λιβάνου. Δὲν ἦταν ὁ σκοπὸς Του ἐκείνη τὴν στιγμὴ νὰ διδάξει τὴν ἀληθινὴ πίστη στοὺς εἰδωλολάτρες κατοίκους τῆς περιοχῆς ἐκείνης. Τὸ σχέδιό Του ἦταν ἡ διδασκαλία Του νὰ κηρυχθεῖ πρώτα στὴν Παλαιστίνη, τόσο ἀπὸ τὸ δικό Του στόμα ὅσο καὶ ἀπ’ τοὺς δώδεκα μαθητές Του. Στὴν συνέχεια αὐτὸ τὸ κήρυγμα θὰ μεταδιδόταν καὶ στὸν εἰδωλολατρικὸ κόσμο, δηλαδὴ σὲ ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς γῆς. Αὐτὴν τὴν μία καὶ μοναδικὴ φορὰ ἐξόδου Του ἀπ’ τὰ σύνορα τῆς Ἰουδαίας ὁ Χριστὸς συναντήθηκε μὲ μία γυναίκα, τὴν ὁποία ὁ εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος ὀνομάζει «Χαναναία». Ἦταν δηλαδὴ εἰδωλολάτρισσα καὶ ἀνῆκε στὸν ἐχθρικὸ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους λαό, ὁ ὁποῖος κατοικοῦσε στὴν Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας πρὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ λαοῦ τῶν Ἐβραίων σὲ αὐτήν. Μὲ τὸ ταξίδι αὐτὸ στὸ ἐξωτερικὸ ὁ Χριστὸς ἐπιθυμοῦσε νὰ δώσει ἕνα μάθημα πίστεως καὶ ταπεινώσεως στοὺς συμπατριῶτες Του ἀπὸ μία γυναίκα εἰδωλολάτρισσα, ἀπ’ τὴν ὁποία κανένας  Ἰσραηλίτης ἀσφαλῶς δὲν περίμενε ποτὲ νὰ λάβει ἕνα τέτοιο μάθημα.

 Ὅπως ἀκούσαμε σήμερα στὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, ὁ Χριστὸς ἐπέδειξε μία πρωτοφανῆ καὶ ἀνεξήγητη σκληρότητα ἀπέναντι στὴν γυναίκα αὐτή, ἀλλὰ καὶ ἀδιαφορία ἀπέναντι στὴν θερμὴ παράκλησή της νὰ θεραπεύσει τὴν θυγατέρα της ἀπὸ μιὰ σοβαρὴ ἀρρώστεια. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ συμπεριφορὰ αὐτὴ τοῦ Χριστοῦ δὲν ἐκφράζει τὶς πραγματικὲς διαθέσεις Του ἀπέναντι στοὺς ἀνθρώπους, δηλαδὴ τὴν ἀγάπη καὶ τὴν εὐσπλαγχνία Του πρὸς ὅλους ἀνεξαιρέτως. Ὡστόσο, γιὰ νὰ καταλάβουμε ποιὲς ἦταν οἱ πραγματικές Του προθέσεις καὶ τί κρυβόταν πίσω ἀπ’ αὺτὴν τὴν ἀπότομη καὶ σκληρὴ συμπεριφορά, χρειάζεται νὰ δοῦμε μὲ συντομία τί εἶχε προηγηθεῖ λίγο πρὶν ἐπισκεφθεῖ τὴν περιοχὴ τοῦ νοτίου Λιβάνου.

Ἡ ἀπιστία τῶν κατοίκων τῆς Ναζαρέτ, τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος Του, Τὸν ἐμπόδισε νὰ πραγματοποιήσει σ’ αὐτὴν περισσότερα θαύματα. Ἀλλὰ καὶ στὶς ἄλλες πόλεις τῆς Γαλιλαίας συναντοῦσε ἀρκετὲς φορὲς παρόμοια ἀρνητικὴ συμπεριφορά, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐκφράσει τὸ ἔντονο παράπονό Του: «Ἄν γίνονταν στὴν Τύρο καὶ τὴν Σιδώνα ὅσα θαύματα ἔγιναν σὲ σᾶς, οἱ κάτοικοί τους θὰ εἶχαν μετανοήσει ἀπὸ καιρό… Γι’ αὐτὸ σᾶς βεβαιώνω πὼς ὁ Θεὸς θὰ δείξει μεγαλύτερη ἐπιείκεια τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως γιὰ τὴν Τύρο καὶ τὴν Σιδώνα παρὰ γιὰ σᾶς».  Τὴν ἀφορμὴ ὅμως γιὰ τὴν ἐπίσκεψη στὴν περιοχὴ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν πόλεων ἔδωσε μία διαφωνία τοῦ Χριστοῦ μὲ τοὺς Φαρισαίους. Ἡ ὁμάδα τῶν φαρισαίων κατηγόρησε τοὺς μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ ὅτι δὲν ἔπλεναν τὰ χέρια τους ὅπως ἦταν καθορισμένο ἀπὸ ἕνα θρησκευτικὸ ἔθιμο τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.  Ὁ Χριστὸς ἀπάντησε ὅτι αὐτὲς οἱ λεπτομέρειες δὲν ἔχουν ἰδιαίτερη σημασία. Ὁ Θεὸς ἀναζητεῖ τὴν καθαρότητα μέσα στὴν καρδιά, δηλαδὴ στὸ ἐσωτερικὸ τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ ἐξωτερικὴ καθαρότητα τοῦ σώματος καὶ τῶν εἰσερχομένων σὲ αὐτὸ τροφῶν δὲν ἔχει καμιὰ ἀξία μπροστὰ στὸν Θεό. Οἱ φαρισαῖοι ὅμως ἐπέβαλλαν τὶς διατάξεις αὐτὲς στὸν ἀπλὸ λαό. Ἡ ἔννοια τῆς καθαρότητας καὶ τῆς ἀκαθαρσίας  τοῦ σώματος καὶ τῶν τροφῶν τοὺς ὑπενθύμιζε τὴν ἀνωτερότητα τοῦ δικοῦ τους λαοῦ ἀπέναντι στοὺς ἄλλους. Γιὰ νὰ διαφυλάξουν αὐτὴν τὴν ἀνωτερότητα, ἔπρεπε νὰ ἀποφεύγουν μὲ κάθε τρόπο τὴν ἐπικοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἔδειχνε ἕνα ἐντελῶς διαφορετικὸ τρόπο ὑγιοῦς καὶ ἰσορροπημένης σχέσεως μὲ τὸν Θεό. Δίδασκε ὅτι ὅλες αὐτὲς οἱ τυπικὲς διατάξεις  δὲν ἔχουν ἰδιαίτερη σημασία.  Ὑπεγράμμιζε στοὺς μαθητὲς καὶ τοὺς ἀκροατές Του ὅτι ὅποιος ἔχει καθαρὴ καρδιά, αὐτὸς μόνο ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ καλλιεργήσει σωστὴ σχέση μὲ τὸν Θεό.

Μία τέτοια διδασκαλία ἄνοιγε νέους ὁρίζοντες καὶ προοπτικές, ἀλλὰ γιὰ τοὺς φαρισαίους ἀποτελοῦσε ἀπειλή. Αἰσθάνονταν ὅτι κινδύνευε ἡ θέση τους καὶ ἡ ἐξουσία τους μέσα στὴν ἰουδαϊκὴ κοινωνία, ἐπειδὴ οἱ ἀπλοὶ ἄνθρωποι θὰ ἔπαυαν νὰ τοὺς σέβονται καὶ νὰ τοὺς ἀκολουθοῦν μὲ τυφλὴ ἀφοσίωση. Ἀλλὰ καὶ οἱ μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ δυσκολεύονταν νὰ καταλάβουν τί  ἀκριβῶς ἐννοοῦσε ὁ Διδάσκαλός τους. Γι’ αὐτὸ τοὺς μεταφέρει στὴν ξένη χώρα. Ἐκεῖ ἐμφανίζεται ἡ ἄγνωστη γυναίκα, ἡ ὁποία ὑποβάλλει τὸ αἴτημα γιὰ θεραπεία τῆς θυγατέρας της ἀπ’ τὴν ἀρρώστεια. Ὁ Χριστὸς συμπεριφέρεται ἀπέναντι σ’ αυτὴν μὲ σκληρότητα καὶ ἀδιαφορία, ὅπως ἀκριβῶς οἱ φαρισαῖοι περιφρονοῦσαν ὅλους τοὺς ἀλλοεθνεῖς καὶ ἀλλοθρήσκους. Οἱ μαθητὲς λαμβάνουν ἀπ’ τὴν γυναίκα αὐτὴ πολλὰ μαθήματα γιὰ πολλὲς ἀρετές. Δὲν φαντάζονταν ὅτι εἶναι δυνατὸν σὲ μία ἀλλοδαπὴ καὶ ἀλλόθρησκη γυναίκα θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τέτοιες ἀρετές: ἡ πίστη, ἡ ταπείνωση, ἡ ὑπομονή, ἡ θερμὴ προσευχή. Τόσες καὶ τέτοιες ἀρετές δὲν ὑπῆρχαν στοὺς φαρισαίους καὶ στοὺς ἰουδαίους, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς καλλιεργοῦσαν στοὺς ἑαυτούς τους τὴν ψευδαίσθηση ὅτι ἦσαν καλύτεροι ἀπ’ τοὺς ἄλλους.     

Καὶ σὲ μᾶς, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθεῖ μιὰ τέτοια ψευδαίσθηση. Καὶ σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο, ἐάν ἐρχόμαστε στὴν ἐκκλησία καὶ τηροῦμε ὁρισμένες θρησκευτικὲς συνήθειες γιὰ πολλὰ χρόνια. Καὶ σὲ συλλογικὸ ἐπίπεδο, ὅταν σκεφθοῦμε ὅτι εἴμαστε Ἕλληνες καὶ ἔχουμε κληρονομήσει ἀπ’ τοὺς προγόνους μας τὴν Χριστιανικὴ Πίστη. Δὲν εἴμαστε δυστυχῶς, ὅπως θὰ ἔπρεπε, ἡ φωτεινὴ ἐξαίρεση στὴν παρηκμασμένη ἀνθρωπότητα καὶ στὴν γηρασμένη Εὐρώπη. Στὸ παρελθὸν καλλιεργούσαμε μία ὑπερβολικὴ καύχηση γιὰ τὸ ἔθνος μας καὶ γιὰ τὴν συνεισφορά του στὴν διάδοση τῆς Χριστιανικῆς Πίστεως. Εἴχαμε λησμονήσει ὅμως ὅτι δὲν ὑπάρχει Ὀρθοδοξία χωρὶς ὀρθοπραξία. Ἡ συμπεριφορὰ τοῦ Χριστοῦ, ἡ νοοτροπία τῶν συμπατριωτῶν Του καὶ οἱ ἀρετὲς τῆς Χαναναίας ἄς μᾶς προβληματίσουν καὶ ἄς μᾶς διδάξουν!

 

π. Ν.Η.


 pdf